Participatieladder (Arnstein)

Participatieladder (Arnstein) - Toolshero

Participatieladder: in dit artikel wordt de participatieladder, ontwikkeld door Sherry Arnstein praktisch uitgelegd. Het artikel start met een introductie, gevolgd door een algemene uitleg over de participatieladder, een praktisch voorbeeld en tips over hoe deze methode jou kan helpen om meer te participeren in de samenleving. Veel leesplezier!

Wat is de participatieladder?

Burgerparticipatie gaat over het veranderen van de manier waarop politici, ontwikkelaars en burgers met elkaar omgaan en belangrijke beslissingen nemen.

Het is essentieel voor een gezonde democratie dat zij goed samenwerken, omdat mensen zich verantwoordelijk willen voelen en betrokken willen zijn bij hun gemeenschappen.

Gratis e-book bij Toolshero

Maar hoe ziet goede burgerparticipatie er eigenlijk uit? Daar komt Arnstein’s Ladder van Burgerparticipatie om de hoek kijken, ook wel de participatieladder genoemd.

Betekenis van de participatieladder

De participatieladder van Sherry Arnstein is een concept dat ons helpt de verschillende niveaus van burgerparticipatie te begrijpen.

De laagste treden vertegenwoordigen de lage niveaus van participatie, zoals simpelweg informeren of burgers geruststellen. Op de hoogste treden hebben we echte burgermacht, zoals partnerschappen of burgercontrole.

Alle treden worden hieronder kort toegelicht.

  1. Manipulatie: Burgers worden gemanipuleerd en hebben geen daadwerkelijke invloed op het besluitvormingsproces.
  2. Therapie: Burgers worden betrokken bij activiteiten die gericht zijn op het veranderen van hun houding of gedrag, maar hebben nog steeds geen controle over de beslissingen.
  3. Informatieverschaffing: Burgers worden geïnformeerd over plannen en beslissingen, maar hebben geen mogelijkheid om hun stem te laten horen of invloed uit te oefenen.
  4. Consultatie: Burgers worden geraadpleegd en hun input wordt verzameld, maar de uiteindelijke beslissing ligt nog steeds bij de machthebbers.
  5. Placatie: Enkele punten van feedback worden overgenomen, macht blijft bij machtshebbers
  6. Samenwerking: Burgers werken samen met de machthebbers om beslissingen te nemen. De macht is verdeeld en er is sprake van gedeeld eigenaarschap.
  7. Gedelegeerde macht: Burgers krijgen meer macht toebedeeld.
  8. Burgercontrole: Burgers hebben de volledige controle over het besluitvormingsproces en de uitvoering ervan. Ze hebben het uiteindelijke zeggenschap en dragen de verantwoordelijkheid.
Participatieladder (Arnstein) - toolshero

Figuur 1 – uitleg van de treden van de participatieladder (Arnstein)

Voorbeeld van de participatieladder

Stel je voor dat je een verrassingsfeestje plant. Als je alleen je vrienden informeert over het feestje, maar hen niet betrekt bij het planningsproces, komt dat overeen met de laagste sport op de ladder.

Maar als je ze actief betrekt, om hun mening vraagt en hen inspraak geeft in de besluitvorming, is dat vergelijkbaar met de hoogste sport op de ladder.

Sherry Arnstein benadrukt het belang van het vergroten van burgerparticipatie om ervoor te zorgen dat ieders stem wordt gehoord en aan hun behoeften wordt voldaan.

Het uiteindelijke doel is om de hoogste niveaus van de ladder te bereiken, waar burgercontrole wordt gerealiseerd. Het is wel belangrijk om op te merken dat niet alle situaties zulke hoge niveaus van participatie vereisen of toestaan.

Om effectieve burgerparticipatie te waarborgen, is een betrokkenheidskader ontwikkeld dat een minimumstandaard van betrokkenheid omvat.

Dit kader is gebaseerd op ervaring met betrokkenheidsprojecten en samenwerkingen met overheidsorganisaties. Het omvat:

Toegankelijkheid

Het gebruik van een mix van kanalen die zijn afgestemd op de gemeenschap, met duidelijke doelstellingen en inhoud.

Transparantie

Het beschikbaar stellen van informatie, het duidelijk aangeven van de invloedssfeer en het proces vanaf het begin, met begrijpelijke taal.

Timing en proces

Het aanpakken van de behoeften van de gemeenschap, het iteratieve proces voor betere resultaten en tijdige levering.

Door dit kader te volgen, wordt er gestreefd naar goede burgerparticipatie en ervoor gezorgd dat planningsbeslissingen inclusief en gunstig zijn voor iedereen.

Oorsprong

De participatieladder werd in 1969 voorgesteld door Sherry Arnstein.

Ze wilde begrijpen hoe burgers inspraak konden hebben in besluitvormingsprocessen en meer macht konden krijgen in democratische samenlevingen. Arnsteins concept werd zeer invloedrijk en bekend in het veld van publieke participatie.

Haar laddermodel inspireerde ook andere vergelijkbare modellen die door verschillende mensen werden ontwikkeld. Bijvoorbeeld, Elizabeth Rocha ontwikkelde de Ladder van Empowerment en Roger Hart bedacht de Ladder van Kinderparticipatie.

Deze modellen delen allemaal het idee dat burgers een stem moeten hebben en betrokken moeten zijn bij beslissingen die hun leven beïnvloeden.

Arnsteins belangrijkste argument was dat burgerparticipatie niet alleen gaat om meepraten; het gaat om echte macht. Ze geloofde dat als burgers geen invloed kunnen uitoefenen op beslissingen of als hun meningen niet serieus worden genomen, hun participatie niet betekenisvol is.

Trede 1 van de participatieladder: manipulatie

De eerste stap van de participatieladder wordt “manipulatie” genoemd. In eenvoudige bewoordingen betekent manipulatie in deze context dat de mensen in machtsposities de besluitvorming controleren en de burgers eigenlijk geen kans geven om hun mening te uiten. Het is als iemand die anderen probeert te misleiden of beïnvloeden zonder rekening te houden met hun meningen of behoeften.

In deze stap krijgen burgers mogelijk wel informatie, maar deze is vaak bevooroordeeld of wordt gepresenteerd op een manier die de machthebbers ten goede komt.

De besluitvormers doen alsof ze de burgers erbij betrekken, maar hun inbreng wordt niet serieus genomen en de uiteindelijke beslissingen worden genomen zonder hun echte betrokkenheid.

Trede 2: therapie

Op deze trede wordt de indruk gewekt dat de burgers worden betrokken bij het besluitvormingsproces, maar hun rol is beperkt tot het uiten van hun zorgen en frustraties.

Therapie houdt in dat de mensen in machtsposities de burgers aanhoren en proberen hen gerust te stellen, maar er is geen werkelijke intentie om hun input serieus te nemen of hun standpunten te integreren in de besluitvorming.

Het is als het bieden van een soort emotionele steun zonder daadwerkelijke verandering.

Trede 3: informatieverschaffing

De derde trede van de Ladder van Burgerparticipatie wordt “informatieverschaffing” genoemd. In begrijpelijke taal betekent dit dat de mensen in machtsposities informatie verstrekken aan de burgers.

Ze delen belangrijke gegevens, feiten en plannen met de burgers, maar er is geen echte ruimte voor interactie of betrokkenheid.

Informatieverschaffing houdt in dat de burgers op de hoogte worden gesteld van beslissingen en ontwikkelingen, maar het blijft een eenrichtingsverkeer.

De nadruk ligt op het verstrekken van informatie, maar er is weinig ruimte voor de burgers om hun stem te laten horen of invloed uit te oefenen op de besluitvorming.

Trede 4: consultatie

De vierde trede van de Ladder van Burgerparticipatie wordt “consultatie” genoemd. Hierbij worden burgers actief uitgenodigd om hun mening en ideeën te delen over beslissingen en plannen die hen kunnen beïnvloeden.

Het gaat verder dan alleen het verstrekken van informatie, omdat er ruimte is voor echte interactie en betrokkenheid. Het doel van consultatie is om de stemmen van burgers serieus te nemen en ze een echte kans te geven om invloed uit te oefenen op de besluitvorming.

Trede 5: placatie

In deze fase maken autoriteiten inspanningen om burgers tevreden te stellen door enkele van hun feedback op te nemen, maar de echte macht blijft bij degenen in controle.

Trede 6 van de participatieladder: samenwerking

De zesde trede van de Ladder van Burgerparticipatie wordt “samenwerking” genoemd. In deze fase werken burgers en besluitvormers nauw samen als gelijkwaardige partners. Het gaat verder dan alleen betrokkenheid en biedt een gezamenlijke inspanning om doelen te bereiken en beslissingen te nemen.

Trede 7: gedelegeerde macht

Hier wordt besluitvormingsmacht gedelegeerd aan burgers of hun vertegenwoordigers, zodat ze invloed kunnen uitoefenen en beslissingen kunnen nemen binnen vastgestelde parameters.

In deze fase worden burgers actieve partners bij het nemen van beslissingen en het vormgeven van beleid. Ze worden erkend als gelijkwaardige stakeholders en hebben een directe invloed op de besluitvorming. Besluitvormers zien burgers niet alleen als bronnen van input, maar als mede-eigenaars van het proces.

Trede 8 van de participatieladder: burgercontrole

De achtste en hoogste trede van de Ladder van Burgerparticipatie wordt “burgercontrole” genoemd. Dit is het meest krachtige niveau van participatie, waarbij burgers daadwerkelijk de controle hebben over het besluitvormingsproces en de uitvoering van beleid.

Bij burgercontrole hebben burgers het recht om zelf beslissingen te nemen en de verantwoordelijkheid te dragen voor het beheer van publieke zaken. Ze hebben directe invloed op de allocatie van middelen, de vaststelling van beleid en de uitvoering van projecten. Burgercontrole is gebaseerd op principes van zelfbestuur en directe democratie.

Nu is het jouw beurt

Wat denk jij? Herken jij de uitleg over de participatieladder? Ben je bekend met het concept van de participatieladder? Welke treden van de participatieladder denk jij dat het vaakst voorkomt in de praktijk? Heb je zelf ervaring met burgerparticipatie? Hoe belangrijk is het volgens jou dat burgers participeren? Heb je tips of opmerkingen?

Deel jouw kennis en ervaring via het commentaar veld onderaan dit artikel.

Word lid van Toolshero

Meer informatie

  1. Arnstein, S. R. (1969). A ladder of citizen participation. Journal of the American Institute of planners, 35(4), 216-224.
  2. Connor, D. M. (1988). A new ladder of citizen participation. National civic review, 77(3), 249-257.
  3. Burke, E. M. (1968). Citizen participation strategies. Journal of the American Institute of Planners, 34(5), 287-294.

Citatie voor dit artikel:
Janse, B. (2023). Participatieladder (Arnstein). Retrieved [insert date] from Toolshero: https://www.toolshero.nl/sociologie/participatieladder/

Oorspronkelijke publicatiedatum: 12/09/2023 | Laatste update: 09/11/2023

Wilt u linken naar dit artikel, dat kan!
<a href=”https://www.toolshero.nl/sociologie/participatieladder/”>Toolshero: Participatieladder (Arnstein)</a>

Interessant artikel?

Geef je waardering of deel het artikel via social media!

Gemiddelde beoordeling 4 / 5. Totaal aantal beoordelingen: 4

Dit artikel is nog niet beoordeeld! Wees de eerste met jouw beoordeling.

We vinden het jammer dat het artikel niet waardevol voor je was

Laat ons dit artikel verbeteren!

Vertel ons wat er beter kan aan het artikel? Wat mis je bijvoooebeeld of wat kan worden aangevuld?

Sheryl Lynn Baas
Article by:

Sheryl Lynn Baas

Sheryl Lynn Baas is onze Communicatiemanager bij Toolshero en je herkent haar misschien wel van onze video's. Sheryl’s academische achtergrond ligt in de Culturele Antropologie en Ontwikkelingssociologie en ze is de oprichter van de Sheryl Lynn Foundation, een stichting voor kinderen en educatie op de Filipijnen. Ze is een manusje-van-alles en deelt verder haar gaven als spiritueel coach, presentator en DJ. Leuk weetje: Sheryl is voormalig Miss Nederland 2006.

Tags:

Geef een reactie