Ikigai model: de betekenis en uitleg

Ikigai helpt je nadenken over waar je naartoe wilt met je leven. Je gaat weer voelen dat er iets is wat telt. Soms heb je het druk en voel je je niet blij. Ikigai laat je weer een reden zien voor wat je doet. Het Japanse woord betekent zoiets als reden van bestaan, en het gaat juist over wat jouw leven de moeite waard maakt, ook in kleine dagelijkse keuzes. Met het model maak je zichtbaar waar vier dingen elkaar raken: waar je van houdt, waar je goed in bent, wat de wereld nodig heeft en waar je voor betaald kunt worden. Dit maakt alles duidelijk. Je ziet waar je aan kunt beginnen en zo kies je makkelijker wat je doet met werk, energie en de dingen die tellen.

In dit artikel lees je wat Ikigai betekent, waar het begint en hoe je het model in stappen gebruikt. Je krijgt ook twee praktijkvoorbeelden en een Ikigai template waarmee je jouw eigen Ikigai kunt uitwerken. Veel leesplezier!

Wat is Ikigai? De uitleg

Het woord ikigai komt uit Japan en betekent zoiets als “reden van bestaan” of “dat wat het leven de moeite waard maakt”. In de Japanse context gaat het niet alleen om een grote levensmissie, maar juist ook om kleine, alledaagse dingen: tijd met familie, werken in de tuin, een vaste ochtendroutine, een hobby, vrijwilligerswerk of het gevoel ergens nodig te zijn. Ikigai helpt mensen zin te vinden in het gewone leven. Mensen zoeken niet alleen naar status, succes of werk met ikigai.

Schrijver en onderzoeker Dan Buettner heeft gekeken naar plekken in de wereld waar mensen veel ouder worden dan op andere plekken. Hij noemde deze regio’s Blue Zones. Japan is een van de Blue Zones. Het eiland Okinawa hoort daar vooral bij. Buettner kwam erachter dat wat je eet en hoeveel je beweegt belangrijk is. Ook de mensen dichtbij maken veel verschil. Het is fijn als je weet waarom je opstaat. Dat heet ikigai.

Veel mensen in Okinawa denken niet dat deze manier van denken vaag is. Voor de mensen in Okinawa hoort dit gewoon bij het leven van elke dag. Het is goed om contact te houden met familie, aan het werk te blijven, bezig te zijn in de buurt of met hobby’s, ook als je ouder wordt. Het laat zien welke kant je op moet. Het laat je merken dat je voor iets moet zorgen. Ook helpt het je als iets lastig wordt. In zijn TED-talk “How to Live to 100+” vertelt Buettner dat het met een duidelijk doel en betekenis makkelijker is om gezond en fit oud te worden.

De afgelopen jaren is ikigai internationaal op de kaart gezet. De Spaanse schrijver Héctor García bracht het concept onder de aandacht van een breed publiek met zijn boek Ikigai: The Japanese Secret to a Long and Happy Life. Daarin beschrijft hij ikigai als een samenkomst van vier elementen: doen wat je graag doet, doen waar je goed in bent, iets bijdragen wat de wereld nodig heeft én daar ook voor betaald kunnen worden. In veel Westerse publicaties wordt dit weergegeven in het bekende viercirkeldiagram, als praktische werkvorm om na te denken over werk, loopbaan en levensrichting.

Ook National Geographic en andere media hebben ikigai en de Blue Zones opgepakt, vooral vanwege de link met geluk, vitaliteit en levensduur. Daarom is deze manier van denken in Japan begonnen als iets gewoons. Nu gebruiken mensen over de hele wereld dit idee als zij willen weten wat het leven zin, richting en voldoening geeft.

Het Ikigai model

Dit motivatie concept is dat deel waar je passie, missie, roeping en beroep of vak samenkomen. Dit is het beste te illustreren met de overlappende cirkels van een Venndiagram.

De vier cirkels staan voor:

1. Waar je van houdt
2. Waar je goed in bent
3. Wat de wereld nodig heeft
4. Waar je voor betaald wordt/kan worden

Daar waar de vier cirkels overlappen, vind je je ‘Ikigai’.

Figuur 1 – Ikigai model

Hoe pas je dit toe?

Het toepassen van deze mooie filosofie kan pas als je weet wat het voor jou is. Voor veel mensen geldt dat daar een uitgebreide zoektocht naar jezelf aan vooraf gaat. Maar als je een start wil maken met het inzichtelijk maken van jouw Ikigai zou je kunnen starten me het maken van je eigen Venn diagram, de overlappende cirkels.

Vul de cirkels met steekwoorden, ideeën, plaatjes of zinnetjes die vallen onder de onderdelen ‘Je houdt ervan’, ‘Je bent er goed in’, ‘De wereld heeft het nodig’ en ‘Je wordt ervoor betaald’.

Probeer daarbij antwoord te krijgen op vragen als: Waar loop jij warm voor? ; Wat raakt je?; Waar ben je goed in?; Welke uniek talenten heb je en welke kun je verder ontwikkelen?; Wat kun jij dat voor anderen nuttig is?; Is er iets dat jij kan bijdragen aan de wereld?; Welke verandering zou jij teweeg willen brengen in de wereld?

Zoek de (natuurlijke) overlap van de verschillende cirkels. Bekijk het totaal en probeer verbanden te vinden. Als je er mee aan de slag gaat, neem dan de tijd. Geef ideeën en impulsen de kans en houdt een open blik. Zo zal uiteindelijk je ‘Ikigai’ helder worden.

Voordelen

De goede dingen van dit Japanse idee vallen best op. Het geeft je een reden om op te staan. Plezier maken tijdens je werk, blij zijn met wat je doet en iets extra’s geven aan je eigen leven. Samen met gezond eten en een fijne plek om te leven speelt jouw versie een grote rol als je gezond oud wilt worden.

Voorbeelden

Veel mensen willen het liefst doen waar ze goed in zijn en wat ze leuk vinden. Mensen willen er ook voor een ander zijn. De wereld gaat snel en daarom zoeken mensen naar een manier om echt mee te doen. Hier lees je over twee voorbeelden.

David de Kock en Arjan Vergeer van 365 dagen succesvol zijn mensen die elke dag met hun Ikigai werken. Zij streven er naar om Nederland het gelukkigste land ter wereld te maken en dat willen ze bereiken door anderen te helpen het beste uit zichzelf te halen.

Zoals ze het zelf op hun website zeggen: “Eén ding hebben we de afgelopen jaren geleerd: als je iets echt graag wilt en je kiest een methodiek om er te komen, dan kan alles. Niet alleen in je hoofd, maar vooral in het echt. ”

Een ander voorbeeld is dat mensen huizen bouwen. Iemand kan hier van houden, goed in zijn, zijn beroep van maken en de wereld heeft het nodig. De manier waarop je dit doet, laat zien wat jouw leven voor jou is. Heb je geen idee? Kijk dan gewoon even bij iemand anders.

Ikigai en de wetenschap: wat laten de studies zien

Mensen vinden deze manier van denken niet alleen leuk door verhalen over Okinawa en de Blue Zones, maar ook omdat er onderzoek is dat het laat zien. Mensen in Japan en andere landen hebben gekeken naar hoe het gevoel van ikigai te maken heeft met gezondheid, goed voelen en hoe oud mensen worden. Uit dat beeld valt op dat mensen die een heldere reden hebben om ’s ochtends op te staan vaak gezonder zijn. Ze kunnen beter omgaan met tegenslagen en worden meestal ouder dan mensen die dat gevoel niet hebben.

Uit grote onderzoeken in Japan is te zien dat mensen die zeggen geen ikigai te hebben, vaker overlijden. Vooral overlijden deze mensen vaker door hart- en vaatziekten of door ongelukken. Andere studies laten zien dat mensen met een sterk gevoel van ikigai minder snel lichamelijke beperkingen ontwikkelen op latere leeftijd en dat zij gemiddeld een betere algehele gezondheid rapporteren.

Ook op de kant van de geest zijn de banden duidelijk. Uit veel onderzoeken blijkt dat mensen met een sterk gevoel van ikigai minder vaak somber zijn en minder snel het idee hebben dat alles geen zin heeft. Tegelijkertijd scoren zij hoger op levenstevredenheid, veerkracht en ervaren kwaliteit van leven. Ikigai werkt in deze onderzoeken als een soort doel in het leven. Het geeft een gevoel van richting en betekenis, wat helpt bij stress en als het even tegenzit.

Het is dan goed om kalm te blijven. Onderzoek naar ikigai laat vooral samenhangen zien. Dat betekent niet dat ikigai alleen alles ineens beter maakt. Gezondheid doet ertoe. De mensen om je heen zijn belangrijk. Wie je bent telt. Je genen zijn van invloed. Hoe je leeft maakt uit. De cijfers laten zien wat mensen in Okinawa in het dagelijks leven al zien. Als mensen een doel hebben, zich ergens bij betrokken voelen en het leven betekenis heeft, helpt dat goed voor de lichamelijke en geestelijke gezondheid.

In die zin sluit deze filosofie goed aan bij andere onderzoekslijnen rond zingeving en welbevinden. In de positieve psychologie en in studies naar het doel in het leven zie je vaak dat mensen met een duidelijk doel en gevoel van zin langer leven, gezonder zijn en zich beter voelen dan mensen zonder zo’n richting. Ikigai komt uit Japan. Veel mensen hebben het over ikigai. Daardoor is het makkelijk om ikigai toe te passen in het gewone leven.

Ikigai template

Nu je hebt gelezen over dit motivatie concept, kun je de theorie in praktijk gaan toepassen. Gebruik deze template om erachter te komen wat jouw versie van dit motivatie concept is.

Ikigai in relatie tot andere motivatiemodellen

Dit concept staat niet op zichzelf. In de psychologie en de filosofie zijn er verschillende manieren bedacht die, net als ikigai, gaan over wat je leven zin geeft, welke kant je op gaat en wat je in beweging zet. Het is daarom slim om dit idee in het grotere plaatje te plaatsen.

Een bekende naam hierbij is Viktor Frankl. Zijn werk en de logotherapie zijn belangrijk. Frankl zei dat mensen altijd willen weten wat hun leven betekent, zelfs als het moeilijk is. Als iemand een reden heeft, kan die persoon volgens hem beter omgaan met pech en pijn. Dit sluit aan bij dit idee. In beide gevallen gaat het over een innerlijk kompas. Zo’n kompas helpt mensen om keuzes te maken, door te blijven doorgaan en een helder beeld te houden, ook als het moeilijk is.

De positieve psychologie laat goed zien dat een paar dingen hetzelfde zijn. In het PERMA-model van Martin Seligman is “Meaning” een van de vijf kanten van welbevinden. De andere kanten zijn positieve gevoelens, meedoen, relaties en dingen bereiken. Ikigai kan worden gezien als een concreet uitgewerkte vorm van die “Meaning”-component: niet alleen het ervaren van zin, maar dit verbinden aan activiteiten, rollen en relaties in het dagelijks leven.

Ikigai past goed bij de zelfdeterminatietheorie. Volgens deze theorie hebben mensen drie dingen nodig: mensen willen zelf kiezen, mensen willen zich verbonden voelen met anderen, en mensen willen het gevoel hebben dat ze ergens goed in zijn. In een sterk gevoel van ikigai komen deze elementen vaak samen. Er is ruimte om eigen keuzes te maken (autonomie), er zijn betekenisvolle relaties en bijdrage aan anderen (verbondenheid), en er wordt iets gedaan waarin iemand zich bekwaam en groeiend voelt (competentie).

Als je naar ikigai kijkt samen met andere ideeën over wat mensen belangrijk vinden, zie je beter hoe ikigai werkt. Ikigai is een bekend woord met een diepe plaats in de cultuur.

In veel theorieën zie je hetzelfde terugkomen: mensen doen het goed als ze voelen dat wat ze doen belangrijk is, bij henzelf past en iets betekent voor anderen. In het dagelijks leven kun je ikigai goed gebruiken samen met andere Toolshero modellen die gaan over plezier in het leven, motivatie en je fijn voelen. Je kunt ikigai bijvoorbeeld toepassen bij coaching, vragen over werk, leren hoe je leiding geeft of samen kijken hoe een team werkt.

Aanbevolen boeken en artikelen over Ikigai

Deze selectie boeken en artikelen verdiept het begrip Ikigai vanuit zowel de Japanse oorsprong als moderne wetenschappelijke inzichten. Ze laten zien hoe betekenis, motivatie en welzijn samenkomen in dit concept en bieden een stevige basis om dit motivatieconcept scherp te begrijpen én in verschillende contexten te duiden.

1. García, H. & Miralles, F. (2017). Ikigai: The Japanese Secret to a Long and Happy Life. Penguin Books. → Verheldert op toegankelijke wijze het oorspronkelijke Japanse begrip, koppelt levensstijl, zingeving en balans, en maakt duidelijk hoe dit motivatieconcept zich vertaalt naar betekenis, welzijn en levenskwaliteit.
2. Kamiya, M. (1966). Ikigai: On the Meaning of Life. Tokyo, JP: Misuzu Shobo. → Historische en filosofische grondslag van het begrip; helpt om Ikigai te plaatsen in culturele én existentiële context, vóór de commerciële interpretaties.
3. Lemke, B. (2017). Het Ikigai werkboek. Xander Uitgevers B.V.
4. Okuzono, S., Shiba, K., Tanaka, H., Inoue, Y., & Kondo, K. (2022). Ikigai and subsequent health and wellbeing among Japanese older adults: A longitudinal study. American Journal of Public Health, 112(2), 280–289. → dit artikel onderbouwt dit motivatieconcept als voorspeller van gezondheid, welzijn en levenskwaliteit.
5. Sartore, M. L., Chmiel, N., Manstead, A., & Papworth, W. (2023). An integrated cognitive-motivational model of Ikigai (purpose in life). Frontiers in Psychology. → dit artikel biedt een theoretisch kader dat uitlegt hoe dit motivatieconcept psychologisch functioneert — wat het is, welke mentale processen meespelen en waarom het betekenis heeft voor welzijn.
6. Tee, E. Y. J., Tan, A., & Zohar, D. (2023). A review of the psychological research on Ikigai. Asian Journal of Positive Psychology, 4(2), 55–72. → dit artikel geeft een volledig overzicht van definities, modellen en psychologische kaders rondom dit motivatieconcept.
7. Vinaccia, S., Quiceno, J., & Martínez, D. (2025). Ikigai and quality of life in older adults: Resilience, loneliness and emotional balance. Journal of Aging & Health, 37(3), 455–470. → dit artikel toont dat dit motivatieconcept beschermend werkt tegen eenzaamheid en bevorderlijk is voor emotionele stabiliteit.
8. Wilkes, J., Callaghan, G., & Lomas, T. (2022). Can Ikigai predict anxiety, depression and well-being in Western adults? Frontiers in Psychology, 13, 1–10. → Dit artikel laat zien dat dit motivatieconcept ook buiten Japan significant verband houdt met mentaal welzijn.

Citatie voor dit artikel:
Kuijk, A. (2017). Ikigai. Retrieved [insert date] from Toolshero: https://www.toolshero.nl/psychologie/ikigai/

Oorspronkelijke publicatiedatum: 24-10-2017 | Laatste update: 16-02-2026

Wilt u linken naar dit artikel, dat kan!
<a href=”https://www.toolshero.nl/psychologie/ikigai/”> Toolshero: Ikigai </a>

Artikel door:

Anneke Kuijk

Anneke Kuijk is een tekstschrijver die de kwaliteiten heeft om informatie te analyseren en daar de kern uit te halen. Dit zet ze om in begrijpelijke en goed leesbare teksten. Naast content schrijven, is ze ook actief als docent (taal)inburgering en op vele manieren actief met taal.