Johari venster

Johari venster - ToolsHero

In dit artikel wordt het Johari venster, ontwikkeld door Joseph Luften en Harry Ingham praktisch uitgelegd. Na het lezen begrijp je de basis van deze krachtige communicatie en coaching tool.

Wat is het Johari venster?

Wanneer iemand gedrag vertoont dat als lastig wordt ervaren door de omgeving, dan is het goed om deze persoon hier feedback op te geven. Het is voor velen erg moeilijk om anderen aan te spreken op hun gedrag. Niet altijd is iemand zich bewust van zijn eigen gedrag of is hij zich er wel bewust van, maar zal hij dat niet gauw toegeven. Feedback is een manier om iemand op de juiste manier op zijn (storende) gedrag aan te spreken. Hierbij kan het Johari venster helpen. Het geeft namelijk inzicht in de handelingen van anderen, in combinatie met het eigen handelen.

Het Johari venster (Johary window) werd in 1955 gecreëerd door Joseph Luften en Harry Ingham. De naam is afgeleid van de voornamen van de bedenkers. Het Johari venster kan mensen helpen om hun communicatie met elkaar beter te begrijpen.

Johari venster uitleg - ToolsHero

4 kwadranten

Het Johari venster heeft vier kwadranten, die vier combinaties vertegenwoordigen:

1. Open Ruimte: Bekend aan jezelf – Bekend aan anderen

Deze Open Ruimte gaat over gedrag dat bij jouzelf bekend is en ook door anderen gezien en herkend wordt. Hierover kan gecommuniceerd worden. Toch blijkt dat er soms gedrag is dat ergerlijk is voor de omgeving, waar iemand best weet van weet. Op het moment dat hij hierop wordt aangesproken door de ander, valt het niet mee dat te erkennen. Geduld en voorzichtigheid is geboden om dit gedrag aan de orde te stellen en met iemand hierover in discussie te gaan.

2. Blinde Vlek: Onbekend aan jezelf – Bekend aan anderen

De Blinde Vlek kan heel vervelend zijn en er voor zorgen dat anderen over je praten. Anderen hebben immers iets in de gaten, waar jijzelf geen weet van hebt. Transpiratie lucht, het veelvuldig gebruik van een stopwoordje of het continu ophalen van een neus zijn hier voorbeelden van. Ook in de werksfeer kan de Blinde Vlek optreden; zo kan iemand niet in de gaten hebben dat hij veel langzamer werkt dan zijn collega’s. De anderen weten dit wel, waardoor bepaalde irritaties kunnen ontstaan. Wanneer er niet op een goede manier feedback aan de ander wordt gegeven, blijft hij in zijn oude gedrag steken en is de kans groot dat hij buiten de groep komt te vallen.

3. Verborgen Gebied: Bekend aan jezelf – Onbekend aan anderen

In het Verborgen Gebied kunnen mensen bepaalde informatie voor zichzelf houden en dit niet delen met anderen. Zo kan een kantoorklerk het voor zijn collega’s verborgen houden dat hij in zijn vrije tijd jazzgitarist is. Het Verborgen Gebied kan overigens voor een beperkt aantal anderen onbekend zijn. Dezelfde kantoorklerk heeft misschien een goede collega met wie hij wel degelijk zijn hobby deelt, waardoor het toch een onderwerp voor communicatie is. In dat geval verschuift dit Verborgen Gebied langzaam naar Open Ruimte.

4. Onbekend Gebied: Onbekend aan jezelf – Onbekend aan anderen

Over dit Onbekende Gebied wordt niet gecommuniceerd. Puur om het feit dat beide partijen er geen weet van hebben en het daardoor ook geen onderwerp voor discussie is.

Feedback

Zonder de ander aan te spreken op het gedrag dat wellicht tot irritatie of ergernis leidt, kan dit uitgroeien tot onbegrip, scheve verhoudingen en een gespannen sfeer. Voornamelijk gedrag dat zich in de Blinde Vlek bevindt, is moeilijk om aan te kaarten bij een ander. Door middel van feedbackregels komt de boodschap minder hard aan, zal de ander zich minder snel aangevallen voelen en is de kans groot dat hij bewust wordt van zijn gedrag. Bovendien leidt goede feedback tot wederzijds begrip, gezamenlijke afspraken en een prettige samenwerking.

De basisregel bij feedback is het communiceren vanuit de ik-boodschap. Zodra dit achterwege wordt gelaten, kan de ander zich bijzonder aangevallen voelen. ‘Het is mij opgevallen dat je het werk gisteren niet hebt afgekregen’ komt nu eenmaal zachter over dan ‘jij hebt je werk gisteren niet afgekregen’. Vervolgens mag er aan de ander gevraagd worden of deze constatering klopt en of hij dit zelf ook in de gaten heeft gehad. Gedurende het gehele gesprek is de ik-boodschap van cruciaal belang. Wanneer er bewustwording bij de ander is (en hij als het ware van zijn Blinde Vlek naar de Open Ruimte verschuift), is de tijd rijp om samen naar mogelijke oplossingen te kijken.

Ook het geven van complimenten helpt om de sfeer goed te houden; ‘Ik ben blij dat je het zelf ook gemerkt hebt en ik ben benieuwd of je een idee hebt om dit in de toekomst te voorkomen’. Door met elkaar in gesprek te gaan, komen er goede ideeën die voor de aangesproken persoon acceptabel zijn en waarin hij zich prettig voelt. De Open Ruimte is nu volledig en er kan open over het issue gesproken worden.

Vertrouwelijk

Ondanks dat het Johari venster de basis is voor heldere informatie, hoeft natuurlijk niet alles open en bloot besproken te worden. Als bepaalde informatie zich in de Open Ruimte bevindt, kan het toch om vertrouwelijke informatie gaan die niet aan de grote klok hoeft te worden gehangen. In dat geval gaat het om informatie die wel of die juist niet openbaar gemaakt mag worden. Ook in het voorbeeld van de kantoorklerk, die in zijn vrije tijd jazzgitarist is, kan het zijn dat hij zijn collega dit in vertrouwen heeft verteld. Wellicht dat hij zijn collega gevraagd heeft om dit niet op de afdeling rond te bazuinen. Daar kan iemand een bepaalde reden voor hebben, zoals privacy, schaamte, niet willen delen enzovoorts.

Wederzijds vertrouwen

Het Johari venster is om inzicht in het gedrag en dat van anderen te krijgen. Het geeft informatie over de relaties met anderen en biedt kans om jezelf te verbeteren. Door het vergroten van de Open Ruimte en hier continu bewust van te zijn, zal het wederzijds vertrouwen met anderen alleen maar groter worden. De Blinde Vlek en Verborgen Ruimte krimpen immers als er meer van elkaar bekend is en men in openheid zaken gaat bespreken.

Het Johari venster is zeer effectief en kan onder andere ingezet worden bij kleine conflicten, onderhandelingen of onbegrip naar elkaar. Door open vragen te stellen en in gesprek te gaan met elkaar, kunnen de verschillende partijen erachter komen wat iemands ideeën, meningen en drijfveren waren, die ten grondslag lagen aan zijn handelen. De Blinde Vlek verschuift naar Open Ruimte en men zal meer respect voor elkaars mening krijgen.

Ontwikkel jezelf

Feedback geven kan best spannend zijn. Hoe doen je dat op een effectieve en gepaste wijze? Leer in je eigen tijd hoe.

Nu is het jouw beurt

Wat denk je? Kan je het Johari venster toepassen binnen jouw dagelijkse werkomgeving? Wat is jouw ervaring met feedback- en gedragstechnieken? Herken je de praktische uitleg of heb je aanvullingen? Wat zijn uw succesfactoren voor het geven en ontvangen van feedback in relatie tot bepaald gedrag?

Deel jouw kennis en ervaring via het commentaar veld onderaan dit artikel.

Als je het artikel handig of praktisch vond voor jouw eigen kennis, deel dit vooral met jouw netwerk aan vrienden en zakenrelaties. Je kunt ons ook vinden op Facebook, LinkedIn en Twitter.

Meer informatie

  1. Luft, J., & Ingham, H. (1961). The johari window. Human Relations Training News, 5(1), 6-7.
  2. Luft, J., & Ingham, H. (1961). The Johari Window: a graphic model of awareness in interpersonal relations. Human relations training news, 5(9), 6-7.
  3. Smith, R. E., Carraher, E., & DeLisle, P. Johari Window Model. Leading Collaborative Architectural Practice, 221-224.
  4. Verklan, M. T. (2007). Johari Window: a model for communicating to each other. The Journal of perinatal & neonatal nursing, 21(2), 173-174.

Citatie voor dit artikel:
Mulder, P. (2017). Johari venster. Retrieved [insert date] from ToolsHero: https://www.toolshero.nl/communicatie-modellen/johari-venster/

Wilt u linken naar dit artikel, dat kan!
<a href=”https://www.toolshero.nl/communicatie-modellen/johari-venster/”>ToolsHero: Johari venster</a>

Interessant artikel?
Geef je waardering of deel het artikel via social media!

Johari venster, 3.43 / 5 (7 votes)

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here