Communicatiestijlen in de praktijk: betekenis, voorbeelden en tips

Communicatiestijlen (Merill & Reid) - toolshero

Communicatiestijlen: in dit artikel worden de communicatiestijlen van David Merrill en Roger Reid praktisch uitgelegd. Het artikel bevat de betekenis van communicatiestijlen in het algemeen en uitleg over de 3 gedragsdimensies uit het model van Merrill en Reid.

Ook worden praktische voorbeelden gedeeld van verschillende communicatiestijlen en tips om jouw persoonlijke communicatiestijl te verbeteren in de praktijk. Veel leesplezier!

Wat zijn communicatiestijlen? De betekenis

Communicatiestijlen zijn stijlen waarop iemand communiceert. De communicatiestijlen van David Merrill en Roger Reid vormen samen een persoonlijkheidsmodel waarin vier sociale stijlen zijn opgenomen.

Deze stijlen hebben allemaal verschillende eigenschappen en denkprocessen. De eenvoudige en praktische tool kan gebruikt worden om verschillen tussen individuen in de organisatie te begrijpen.

Iedere werknemer heeft verschillende kwaliteiten, en benadert zijn baan op een andere manier. Deze verschillen kunnen, indien zichtbaar, gebruikt worden om zoveel mogelijk potentieel te ontdekken en te gebruiken.

Dat potentieel zagen de psychologen David Merrill en Roger Reid in de jaren tachtig van de vorige eeuw ook. Na ontdekkingen over behaviorisme van B.F. Skinner, en gedragsbeschrijvingen van James Taylor, ontdekten deze twee psychologen dat het gedrag van mensen twee continu volgt, namelijk assertiviteit en reactievermogen.

Terwijl ze werkzaam waren bij een groot verzekeringskantoor in de Verenigde Staten zochten zij uit of gedrag leiderschapspotentieel zou kunnen voorspelen. Als dat zou kunnen, zo redeneerden zij, konden ze een cultuur creëren met enkel zeer effectieve leiders.

De factoranalyse die de twee gebruikten bestond zoals aangegeven uit twee schalen: assertiviteit en reactievermogen. Dat resulteerde in een model met vier kwadranten die elk een sociale stijl vertegenwoordigen, de communicatiestijlen. In de praktijk kan het effectief door bijvoorbeeld verkopers gebruikt worden om er achter te komen met welk type persoonlijkheid ze te maken hebben.

Communicatiestijlen: 3 gedragsdimensies

De kern van de communicatiestijlen zijn drie gedragsdimensies. Daaronder wordt verstaan een gedragsgebied waarbinnen mensen verschillende capaciteiten hebben en dus verschillende keuzes kunnen maken.

Zo is muzikaliteit ook een gedragsdimensie. Sommige mensen spelen graag een instrument, een ander niet. Sommige mensen kunnen goed ritme houden, anderen kunnen een simpele beat niet mee tikken. Deze gedragingen zorgen voor verschillende niveaus, van zeer muzikaal naar minder muzikaal.

De 2 gedragsdimensies waar Merrill en Reid op focusten bij het ontwikkelen van de 4 communicatiestijlen waren assertiviteit en reactievermogen. Daarna is er nog een aanvullende gedragsdimensie aan toegevoegd: veelzijdigheid. Elk van de gedragsdimensies wordt hieronder uitgelegd.

Assertiviteit

Assertiviteit heeft een heel specifieke betekenis in de communicatiestijlen theorie. Het werd in de oorspronkelijke studie gedefinieerd als ‘de mate waarin andere mensen jouw zien als iemand die anderen probeert te overtuigen van jouw standpunt.’

Mensen die erg assertief zijn proberen anderen te beïnvloeden met dingen die voor hen belangrijk zijn. Mensen die minder assertief zijn bereiken op een andere manier dat er gebeurt wat zij belangrijk zijn. Zij laten anderen vinden wat ze er van vinden, of creëren zelf een oplossing voor een probleem waaraan zij zich ergeren.

Merrill en Reid ontwikkelden een horizontale lijn met daarop 4 niveaus van assertiviteit. Van hoog naar laag: ABCD

Reactievermogen

Reactievermogen wordt in dit model gedefinieerd als ‘de mate waarin andere mensen jou je emoties zien controleren of juist onthullen en delen.’

Mensen die zeer snel ‘reageren’ en hun emoties delen zijn erg makkelijk te lezen in hun stem, lichaamshouding, gezicht en keuze van woorden. Mensen die minder hoog scoren op reactievermogen zijn moeilijker te lezen. Zij geven weinig vocale of zichtbare tekenen, en praten niet over emoties. Deze mensen geven de voorkeur aan feiten en omstandigheden.

Opnieuw verdeelden Merrill en Reid de schaal voor reactievermogen in vier niveaus. Van laag naar hoog: 1234

Veelzijdigheid

De derde dimensie die gebruikt wordt in de communicatiestijlen is veelzijdigheid, en wordt gedefinieerd als ‘de mate waarin anderen jou ervaren als een persoon die bereid is om voorkeursgedrag te veranderen om het anderen comfortabeler te maken.’

Dit is een belangrijke dimensie. Op de schalen van reactievermogen en assertiviteit is er geen betere positie, hoog of laag. Bij veelzijdigheid is het beslist beter om hoog te scoren. De scores lopen hier uiteen van laag naar hoog: 1234

4 sociale stijlen

Nadat Merrill en Reid de twee gedragsdimensies assertiviteit en reactievermogen over elkaar hadden gelegd, ontstond er een rooster, een cluster. Elk cluster ontstond weer uit een bepaald aantal voorkeuren van gedrag.

Deze clusters werden communicatiestijlen genoemd. De vier gedragsstijlen uit het cluster zijn hieronder uitgelegd. Een persoon heeft doorgaans de neiging om een communicatiestijl of manier van communiceren aan te nemen.

Wil je onbeperkte en advertentievrije toegang?   

Communicatiestijlen kwadrant - toolshero
Figuur 1 – De communicatiestijlen van Merrill en Reid

Analytici

Het kwadrant linksboven vertegenwoordigt de groep analytici van de communicatiestijlen. Deze groep mensen zijn attent en voorzichtig. Zij willen er doorgaans zeker van zijn dat alle informatie die nodig is verzameld is voordat ze ergens aan beginnen.

De favoriete benadering tot problemen en issues is risico minimalisering door alle mogelijke opties in overweging te nemen. Anderen hebben de neiging om deze groep te zien als koel, voorzichtig, ernstig, precies, objectief, rationeel en soms afstandelijk.

Analytici houden van feiten. Ze gaan nauwkeurig, ordentelijk en methodisch te werk, en volgen standaard procedures, regels en best practices om dingen te doen. Andere karakteristieken van deze groep zijn:

  • Focussen meer op taken dan op mensen
  • Houden van gelijk hebben, en nemen de tijd om dit aan te tonen
  • Zijn gedachte vol, voorzichtig en precies
  • Zijn goed in evalueren en problemen oplossen
  • Gericht op details
  • Goede luisteraars
  • Zijn goed in allen werken, ontwijken groepsactiviteiten
  • Zijn voorzichtig in het nemen van beslissingen
  • Zijn te kritisch en hebben een laag reactievermogen

Expressief

Het kwadrant rechtsonder vertegenwoordigt de groep expressieve personen van de communicatiestijlen. Mensen met een expressieve communicatiestijl zijn avontuurlijk en bewegen snel in het leven. Mensen met een expressieve stijl delen graag nieuwe ideeën en plannen met bijvoorbeeld hun collega’s. Hun favoriete benadering op een probleem of issue door een visie voor de toekomst te creëren en daar steun voor zoeken bij anderen door de voordelen te benadrukken.

Zij zijn gespecialiseerd in energie overbrengen op anderen, enthousiast te werk te gaan, humor gebruiken in het werk en het nemen van risico’s. Anderen zien deze groep mensen als impulsief, creatief en overtuigend. Andere karakteristieken van de groep expressief zijn:

  • Intuïtief
  • Creatief
  • Enthousiast
  • Spontaan
  • Grappig
  • Vol met ideeën
  • Interacteren makkelijk met anderen
  • Hebben de angst om afgewezen te worden
  • Houden van bevestiging en lof
  • Houden niet van routine en complexe zaken
  • Hebben de neiging om te generaliseren en te overdrijven
  • Zetten een sarcastische toon op als ze gestrest zijn

Amiable

Het kwadrant linksonder vertegenwoordigt de groep amiable van de communicatiestijlen. Deze mensen zijn attent, warm en aardig, ondersteunen anderen en nemen de tijd om een goede verstandshouding op te bouwen met de medemens. Doorgaans hebben mensen met deze communicatiestijl minder invloed op besluitvormingsprocessen binnen organisaties.

Zij benaderen een probleem of issue het liefste door consensus te bereiken. Zij spelen vaak een bemiddelende rol in dergelijke situaties. Amiables geloven dat de beste oplossing een oplossing is waarbij alle belanghebbenden aan boord zijn gehaald. Anderen zien deze groep als aardig, vriendelijk, en zichzelf wegcijferend. Andere karakteristieken van mensen met een vriendelijke stijl van communiceren zijn:

  • Goed in luisteren
  • Goed in teamwork
  • Willen gerespecteerd worden
  • Willen populair zijn
  • Willen leuk gevonden worden
  • Zoeken veiligheid en stabiliteit
  • Spontaan en aanwezig
  • Houden van georganiseerde werkplekken
  • Nemen lang de tijd om beslissingen te maken
  • Houden meer van orders opvolgen dan van leiding geven
  • Zijn angstig voor verandering en onzekerheid

Driver

Het kwadrant rechtsboven vertegenwoordigt de groep drivers van de communicatiestijlen. Deze mensen zijn hoog assertief en hebben een laag reactievermogen. De personen die onder deze categorie vallen zijn snel in het maken van beslissingen, zijn ongeduldig, en worden boos als anderen ze niet bij kunnen houden.

Hun favoriete aanpak is snel handelen op basis van informatie die er is en die relevant is, en indien nodig later koerscorrecties. Deze mensen zijn gespecialiseerd in pragmatisme, rustig blijven onder druk en snel taken voltooien. Anderen zien deze groep als werkgericht, efficiënt en veeleisend. Zij zijn de mensen binnen organisaties die processen snel op gang brengen en hebben vaak invloed op de besluiten die genomen worden binnen organisaties.

Andere karakteristieken van deze groep zijn:

  • Zijn competitief en willen graag willen
  • Zoeken altijd naar controle en controle overnemen
  • Zijn snel in acties en reacties
  • Zijn goed in plannen
  • Zijn besluitvaardig
  • Zijn resultaat-georiënteerd
  • Zijn taak-georiënteerd
  • Houden niet van inefficiëntie en zwakke besluitvaardigheden

Drivers hebben een directieve stijl van communiceren, ook wel een sturende communicatiestijl genoemd.

De communicatiestijlen in de praktijk

De drive van psychologen Merrill & Reid om potentieel te benutten heeft ertoe geleid dat zij de studie begonnen en voltooiden.

Zij waren in eerste instantie op zoek naar goede kandidaten voor leidinggevende functies, maar uit de studie kwamen vier soorten sociale stijlen naar voren die gebruikt kunnen worden in de praktijk. Het is vooral belangrijk dat organisaties en hun human resource management de verschillende competenties en vaardigheden vaststellen voor elke functie, of gewenste eigenschappen voor iedereen die bij de organisatie komt werken.

Diversiteit binnen een organisatie is ook belangrijk. Verschillende persoonlijkheden met sterke en zwakke punten kunnen een organisatie tot grote hoogte brengen.

In de meest optimale situatie bestaat het team uit minimaal een persoon uit elke groep van communicatiestijlen. De drivers en analyticals zorgen ervoor dat ook de anderen gefocust blijven op hun taken. De amiables en expressives zorgen er op hun beurt voor dat een goede groepsmoraal en een prettige werksfeer ontstaat waarin problemen worden uitgesproken.

  Ontvang gratis ons Toolshero Top 30 modellenboek   

Nu is het jouw beurt

Wat denk jij? Herken jij de uitleg over de communicatiestijlen? Wat weet jij van je eigen communicatiestijl? Kun jij deze tool gebruiken om de manier waarop je anderen benadert beter af te stemmen op de persoon? Heb jij tips of opmerkingen?

Deel jouw kennis en ervaring via het commentaar veld onderaan dit artikel.

Meer informatie

  1. Aronson, E., & Carlsmith, J. M. (1968). Experimentation in social psychology. The handbook of social psychology, 2(2), 1-79.
  2. Du, S., Swaen, V., Lindgreen, A., & Sen, S. (2013). The roles of leadership styles in corporate social responsibility. Journal of business ethics, 114(1), 155-169.
  3. Merrill, D. W., & Reid, R. H. (1981). Personal styles & effective performance. CRC Press.
  4. Richmond, V. P., & Martin, M. M. (1998). Socio-communicative style. Communication and personality: Trait perspectives, 133-148.

Citatie voor dit artikel:
Janse, B. (2019). Communicatiestijlen in de praktijk: betekenis, voorbeelden en tips. Retrieved [insert date] from Toolshero: https://www.toolshero.nl/communicatie-modellen/communicatiestijlen/

Published on: 30/09/2019 | Last update: 30/11/2022

Wilt u linken naar dit artikel, dat kan!
<a href=”https://www.toolshero.nl/communicatie-modellen/communicatiestijlen/”>Toolshero: Communicatiestijlen in de praktijk: betekenis, voorbeelden en tips</a>

Interessant artikel?

Geef je waardering of deel het artikel via social media!

Gemiddelde beoordeling 4 / 5. Totaal aantal beoordelingen: 14

Dit artikel is nog niet beoordeeld! Wees de eerste met jouw beoordeling.

We vinden het jammer dat het artikel niet waardevol voor je was

Laat ons dit artikel verbeteren!

Vertel ons wat er beter kan aan het artikel? Wat mis je bijvoooebeeld of wat kan worden aangevuld?

Geef een antwoord