RACI model: de uitleg en voorbeeld

RACI model: in dit artikel wordt het RACI model praktisch uitgelegd. Na het lezen begrijp je de basis van deze krachtige stakeholder management tool. In dit artikel kun je tevens een RACI model template downloaden om je kennis direct op toe te passen. Veel leesplezier!

Wat is het RACI model?

Om gedurende een (complex) project goed overzicht te hebben van de verschillende deelnemers van het project en hun individuele verantwoordelijkheden, kan het RACI model worden gehanteerd.

RACI is een acroniem vanuit het Engels en staat voor Responsible, Accountable, Consulted en Informed. De inhoud van deze termen wordt later in dit artikel verder toegelicht.

De matrix opzet van het RACI model omschrijft op overzichtelijke wijze de deelname van de diverse functionele rollen in het project of bedrijfsproces, bij het voltooien van taken of resultaten.

Vanwege de matrix opzet wordt het ook wel de RACI matrix genoemd. Hiermee wordt specifiek het in te vullen model bedoeld. Deze benaming is dus niet van toepassing op de effecten die een RACI matrix kan hebben op samenwerking.

Het RACI model wordt ook wel VERI matrix, Responsibility Assignment Matrix (RAM) of Lineaire Verantwoordelijkheid Chart (LRC) genoemd.

Deze krachtige oplossing wordt ook vaak gebruikt bij PRINCE2 projectmanagement en de LEAN management.

RACI model: de uitleg

Het RACI model kent een vaste indeling, met op de horizontale as de namen van functionele rollen en op de verticale as de verschillende taken, activiteiten, de te leveren prestaties en verantwoordelijkheden.

Er moet wel onderscheid worden gemaakt tussen een functionele rol en individuele personen. Een functionele rol is een omschrijving van een heel scala aan taken. Zo’n rol kan worden uitgevoerd door meerdere personen.

Andersom kan een individueel persoon verschillende rollen vervullen. Zo kunnen er binnen een organisatie wel tien medewerkers de rol van projectmanager vervullen en kan een persoon de rol van projectmanager en bedrijfsanalist uitvoeren.

RACI is een acroniem van vier belangrijke kenmerken, waar een project mee te maken heeft:

Figuur 1 – RACI Matrix model voorbeeld

Verantwoordelijk

Verantwoordelijk (Responsible): degene die de taak uitvoert is verantwoordelijk voor de uitvoering hiervan. Vervolgens dient de taakuitvoerder verantwoording af te leggen bij de persoon die “Accountable” is.

Eindverantwoordelijk

Eindverantwoordelijk (Accountable): deze persoon draagt de uiteindelijke eindverantwoording voor de juiste voltooiing van een of meerdere projecttaken. Aan hem of haar wordt verantwoording afgelegd en hij of zij moet de taak goedkeuren (aftekenen). Het kan voorkomen dat er per taak een “Accountable” wordt aangewezen.

Raadplegen

Raadplegen (Consulted): dit is de persoon aan wie vooraf advies gevraagd wordt. Het gaat hier om tweerichtingscommunicatie; naast advies helpt hij of zij ook mee in de uitvoering en geeft zo richting aan het resultaat.

Informeren

Informeren (Informed): deze persoon wordt tussentijds op de hoogte gehouden met up-to-date informatie over de vorderingen en bereikte resultaten. Het gaat om eenrichtingscommunicatie.

Een uitzondering binnen het RACI model

Het komt vaak voor dat de rol van Accountable (eindverantwoordelijkheid) niet op het RACI model voorkomt. Er wordt dan vanuit gegaan dat dit kenmerk samengaat met die van Responsible (verantwoordelijk).
Buiten deze uitzondering is het echter aan te bevelen om elk kenmerk in het project toe te wijzen aan slechts een persoon. Wanneer een persoon onder meerdere kenmerken valt, kan er stagnatie in het project ontstaan doordat het afronden van specifieke taken belemmerd wordt.

Aanvulling op het RACI model

Soms wordt het RACI model aangevuld met de “S” (RASCI) of “O” (CAIRO).

De “S” staat voor Support; iemand die de teamleden van het project ondersteunt en hen motiveert om verder te gaan.

De “O” staat voor Out of the Loop; degene aan de zijlijn staat en geen deel uitmaakt van het proces. Faciliterende en ondersteunende medewerkers en / of afdelingen vallen hier onder.

Stappenplan voor het invullen ven het RACI model

Hieronder worden enkele stappen besproken die de gebruiker moet volgen om een eigen RACI model te ontwikkelen. Voor dit doeleinde is een Toolshero-template beschikbaar.

Volg elke onderstaande stap om de template vervolgens af te ronden.

Stap 1: identificeer verschillende teamleden

Het is belangrijk om precies bij te houden wie er aan een bepaalde taak of project gaan werken. Voorbeelden zijn de sponsor, projectmanager, teamleden, analisten en meer. Gebruik de namen van deze personen wanneer dit logisch is.

Soms kan er ook voor worden gekozen om de functietitels of teamnamen te gebruiken. Het helpt echter de betrokkenheid van leden om hun naam terug te vinden in de RACI matrix.

Stap 2: identificeer belangrijke mijlpalen

Zoals elk project begint met plannen is dit ook een belangrijk onderdeel van het RACI model. Gebruik de ontwikkelde doelstellingen uit het projectplan of de eisen van de sponsor, en noteer nauwkeurig welke mijlpalen er behaald moeten worden om op tijd het project op te leveren.

Wordt er bijvoorbeeld een website gebouwd, dan zijn voorbeelden van mijlpalen het eerste ontwerp, het testen en de goedkeuring door de klant.

Stap 3: vul de matrix in voor elk teamlid, en voor elke taak

Nadat alle informatie verzameld is voor wat betreft mijlpalen, teamleden en verantwoordelijkheden kan de matrix ingevuld worden met de juiste gegevens. Hiervoor zijn eenvoudige hulpprogramma’s te vinden, zoals Microsoft Excel. Ook andere software volstaat.

Stap 4: vul voor elk vak de bijbehorende R, A, C of I in om de rol van elke persoon voor elke taak aan te duiden

Het is belangrijk dat elk teamlid een bepaalde rol krijgt, afhankelijk van het aspect van het RACI-model.

In het geval van de mijlpaal over het ontwerp van de website krijgt de teammanager de eindverantwoordelijkheid voor het verkrijgen van goedkeuring. De uitvoerende sponsor is in dit geval eindverantwoordelijk, en de ontwikkelaar moet op de hoogte (informed) worden gebracht van het resultaat.

Stap 5: bespreek, analyseer en evalueer

Bespreek de ingevulde RACI matrix met iedereen van het projectteam, de sponsoren, en alle relevante belanghebbenden. Het is bijvoorbeeld mogelijk dat de uitvoerende sponsor de persoon wil zijn die de klant ontmoet om goedkeuring te krijgen, of om eisen door te spreken. Geef hier dan gehoor aan.

Stap 6: verspreid kopieën

In aanvulling op stap 5, verspreid voldoende kopieën van het RACI model naar iedereen. Doe dit bij voorkeur via e-mail, en hang een kopietje op in een gezamenlijke werkruimte.

RACI model in de praktijk: voorbeeldproject

Stel je voor dat een organisatie een nieuwe website gaat lanceren. Marketing wil snel live, IT wil stabiliteit, communicatie wil een sterk merkverhaal en het management wil vooral geen verrassingen. Iedereen voelt dat er veel op het spel staat, maar niet iedereen heeft hetzelfde beeld van wie wat doet. Dit is precies het soort situatie waarin het RACI model helpt om rust en duidelijkheid te creëren.

In dit voorbeeld werken de opdrachtgever, de projectleider, een marketeer, een webdeveloper, een key user uit de business en IT beheer samen. De projectleider begint niet bij het verdelen van losse taken, maar eerst bij het uittekenen van de belangrijkste activiteiten van het project. Denk aan opdracht en doelen bepalen, ontwerp maken, content verzamelen, bouwen, testen en livegang. Pas daarna wordt per activiteit besproken wie verantwoordelijk is voor de uitvoering, wie eindverantwoordelijk is, wie mee moet denken en wie alleen geïnformeerd hoeft te worden.

Dat levert bijvoorbeeld de volgende RACI matrix op:

In één overzicht wordt nu duidelijk wie welke rol heeft. De klant/ opdrachtgever is eindverantwoordelijk voor de opdracht en voor de livegang, maar voert zelf geen inhoudelijke taken uit. De projectleider bewaakt het geheel en is bij de meeste activiteiten eindverantwoordelijk, zodat er altijd één herkenbaar aanspreekpunt is. De marketeer heeft een sleutelrol bij ontwerp en content. De webdeveloper is verantwoordelijk voor bouwen en testen. IT beheer borgt de techniek rond livegang en nazorg. De key user vertegenwoordigt de business en test of de nieuwe website in het dagelijks werk echt goed functioneert.

Het belangrijkste is niet de matrix zelf, maar het gesprek dat je voert terwijl je deze invult. Teamleden spreken verwachtingen uit, geven aan waar zij wel of niet bij betrokken willen zijn en maken expliciet waar beslissingen genomen worden. Misverstanden komen snel boven tafel. Iemand die dacht eindverantwoordelijk te zijn, ziet dat een ander formeel de A heeft. Iemand die overal inhoudelijk wil meepraten, ontdekt dat het in sommige stappen voldoende is om geïnformeerd te worden.

Dit praktijkvoorbeeld laat zien hoe het RACI model helpt om spanning, ruis en vertraging in projecten te voorkomen. In plaats van achteraf discussies te voeren over wie iets had moeten doen of beslissen, leg je de rollen vooraf vast en maak je afspraken zichtbaar. De matrix hoeft niet perfect te zijn. Het is vooral een helder startpunt dat je tijdens het project samen blijft aanscherpen, zodat het een levend hulpmiddel blijft dat projecten overzichtelijker maakt en samenwerking merkbaar verbetert.

Voordelen en beperkingen van het RACI model

Het RACI model is populair omdat het iets oplost waar veel projecten dagelijks tegenaan lopen: onduidelijkheid over wie nu precies wat doet. Zeker in projecten met veel stakeholders en belangen kan een eenvoudige RACI matrix het verschil maken tussen gedoe en grip. Tegelijkertijd heeft het model ook grenzen. Hieronder staan de belangrijkste voordelen en beperkingen, zodat je RACI bewust en realistisch inzet.

Voordelen van het RACI model

Een belangrijk voordeel is dat het RACI model rollen en verantwoordelijkheden expliciet maakt. Door per activiteit vast te leggen wie verantwoordelijk is voor de uitvoering, wie eindverantwoordelijk is, wie wordt geraadpleegd en wie alleen geïnformeerd hoeft te worden, voorkom je dat meerdere mensen denken dat zij eindverantwoordelijk zijn of dat juist niemand zich eigenaar voelt. Het dwingt teams om uitgesproken keuzes te maken.

RACI helpt ook om besluitvorming te versnellen. Als duidelijk is wie de eindverantwoordelijkheid heeft bij een taak of mijlpaal, is ook helder wie uiteindelijk beslist. Collega’s weten wanneer zij meepraten en adviseren en wanneer zij een genomen besluit respecteren en uitvoeren. Dat scheelt eindeloos afstemmen en herhalen van dezelfde discussie.

Een derde voordeel is dat een RACI matrix zicht geeft op werkdruk en taakverdeling. Door alle activiteiten naast de rollen te leggen, zie je snel waar één persoon bijna overal verantwoordelijk is, of waar een rol nauwelijks voorkomt. Dat maakt het eenvoudiger om werk opnieuw te verdelen, extra ondersteuning te organiseren of taken scherper te clusteren.

Daarnaast helpt RACI nieuwe teamleden om sneller hun plek te vinden in een project. In plaats van losse mondelinge afspraken krijgen zij een overzicht waarin duidelijk staat wie welke rol heeft. Dat verkleint de kans op misverstanden en maakt het makkelijker om de juiste mensen op het juiste moment te betrekken.

Beperkingen van het RACI model

RACI is geen wondermiddel. Een eerste beperking is dat een RACI matrix snel veroudert in dynamische of agile omgevingen. Rollen schuiven, prioriteiten veranderen en de scope van een project beweegt mee. Als je de matrix niet actief bijwerkt, past deze na verloop van tijd niet meer bij de praktijk en wordt het een papieren werkelijkheid.

Daarbij kan RACI complex worden bij grote projecten met veel rollen en activiteiten. De matrix groeit dan uit tot een volle, moeilijk leesbare tabel. In de praktijk werkt het beter om het model toe te passen op hoofdactiviteiten, mijlpalen of belangrijke beslissingen in plaats van ieder detail te willen vastleggen.

Ook de termen verantwoordelijk en eindverantwoordelijk vragen aandacht. Zeker in internationale of Engelstalige teams liggen de begrippen dicht bij elkaar. Het vraagt om een duidelijke uitleg en concrete voorbeelden, zodat iedereen echt begrijpt wat het verschil is tussen uitvoeren en eindverantwoordelijkheid dragen.

Tot slot lost RACI geen onderliggende samenwerkingsproblemen op. Als er weinig vertrouwen is, als mensen elkaar niet aanspreken of als er geen ruimte is voor een open gesprek, blijft RACI een schema op papier. Het model ondersteunt goede communicatie en duidelijke afspraken, maar kan die nooit vervangen.

RACI werkt het best in combinatie met dialoog

De echte kracht van het RACI model zit in het gesprek dat je met elkaar voert terwijl je de matrix invult en regelmatig actualiseert. Teams die de tijd nemen om verwachtingen uit te spreken, rollen te bespreken en de matrix te koppelen aan hun projectplan en stakeholderanalyse, halen er het meeste uit. In die context wordt RACI geen doel op zich, maar een praktisch hulpmiddel om verantwoordelijkheden scherp te krijgen en projecten voorspelbaarder en overzichtelijker te maken.

Aandachtspunten bij het opstellen van RACI model

Om de kwaliteit van het RACI model hoog te houden is het raadzaam om eens te kijken naar de meest gemaakte fouten en valkuilen bij het ontwikkelen ervan. Vermijd deze fouten en valkuilen, en zorg ervoor dat het RACI model accuraat is en het project slaagt.

Te veel details

Een RACI model is niet hetzelfde als een projectplan, of zelfs een Project Initiation Document (PID). Hoewel het belangrijk is om rollen en taakverdelingen op te nemen, is het niet belangrijk om in te gaan op details over de werkzaamheden en verantwoordelijkheden.

Laat de dagelijkse, wekelijkse, en maandelijkse planning hier niet in terugkomen. Als er verwarring is over het project of de werkzaamheden is het tijd om het originele projectplan te verspreiden in het team.

Gebruik niet dezelfde matrix

Een RACI matrix template is eenvoudig aan te passen, en daarom schuilt het gevaar dat het opnieuw gebruikt wordt voor standaardisatie.

Doorgaans zal de projectmanager de originele matrix behouden, maar elk project moet in principe een eigen RACI matrix krijgen. Dat komt omdat elk project anders is en een verschillende mate van complexiteit hebben. Ook de mijlpalen zijn anders, en kunnen teamleden ondertussen gewisseld zijn, of het team is compleet vervangen.

Wees consistent

De persoon die als eindverantwoordelijke wordt aangesteld in de matrix moet de beslissende factor kunnen aandragen bij elke taak die zij in de matrix krijgen toegewezen. Afwijken van de vooraf vastgestelde rollen zal leiden tot verwarring, wantrouwen en een verminderde kracht van het RACI model.

Minimaliseer het aantal kolommen

Elke taak en elke kolom uit het RACI model moet er een zijn waar een duidelijke verantwoordelijkheid en beslissing aan kan worden verbonden. Neem omwille van efficiëntie en effectiviteit geen zaken op in de matrix als teamvergaderingen.

Wanneer gebruik ik een RACI model?

De RACI matrix kan ingezet worden in bijna elk project, maar er zijn een aantal situaties waarin het een pre is wanneer taken meerdere bronnen vereisen, gelijktijdig worden uitgevoerd, of wanneer taken afhankelijk zijn van andere taken. Daarnaast is het RACI model ook handig voor niet project management situaties.

Gebruik het RACI model in ieder geval in de volgende situaties in projectmanagement:

• Wanneer besluitvormings- of goedkeuringsprocessen het project kunnen belemmeren
• Wanneer er conflicten optreden over wie een bepaalde taak bezit
• Wanneer er conflicten optreden over wie eindverantwoordelijke voor een mijlpaal of taak is
• Wanneer de projectbelasting niet gelijkmatig is verdeeld
• Wanneer projectleden aan het maximaal output zitten en er snel projectleden bij moeten komen

Ook in niet-projectmanagement-setting is het RACI model effectief:

• Workload Analysis: identificeer overbelasting
• Reorganisatie: zorg ervoor dat belangrijke functies en processen niet over het hoofd worden gezien indien de structuur van een organisatie opnieuw georganiseerd wordt
• Nieuwe medewerkers: nieuwe medewerkers kunnen door de RACI-matrix in te zien snel op de hoogte worden gebracht van hun nieuwe verantwoordelijkheden en rollen
• Werkopdrachten: het RACI model zorgt voor flexibiliteit in managementsituaties. Dit zorgt voor een juiste balans tussen lijn- en projectverantwoordelijkheden
• Conflictoplossing: de RACI-matrix biedt een forum voor discussie en het oplossen van conflicten tussen teamleden of departementen
• Status-quo vastleggen: de output van het RACI model is een eenvoudige maar effectieve manier om de verantwoordelijkheden en rollen in een organisatie op dit moment vast te leggen.

Niet elk team is gelijkwaardig, en hetzelfde geldt voor verschillende projecten. Het ene team is misschien heel goed in communiceren, en kan zich goed focussen op hun eigen taken.

Een ander team is klein genoeg om voldoende de tijd te nemen om verschillende taken af te ronden. In dergelijke gevallen is het niet nodig om een extra stap met het RACI model te maken.

RACI Matrix en verandermanagement

Dikwijls komen bij het ontwikkelen van een RACI model verschillende organisatorische problemen naar voren. Dat komt omdat het RACI model drie elementen van rollen en verantwoordelijkheden verbindt.

Rolconceptie

Rolconceptie betekent wat mensen denken dat hun baan is. Vaak is dit ondanks jarenlange ervaring niet helemaal duidelijk. Een RACI matrix helpt dit te verduidelijken.

Rolverwachting

De rolverwachting betekent wat anderen in de organisatie denken dat de functie van iemand anders is, en hoe deze moet worden uitgevoerd.

Rolgedrag binnen het RACI model

Het rolgedrag is wat mensen daadwerkelijk doen en uitvoeren bij het vervullen van hun werk en verantwoordelijkheden.

Het RACI model is een handig hulpmiddel dat gebruikt kan worden, maar dus ook een verzamelnaam voor verschillende soorten problemen. Denk goed na over het niveau van details, het definiëren van taken en rollen, en breng het model naar een niveau dat zowel beknopt als verstandig is.

Vanzelfsprekend is het niet belangrijk om op te nemen wie er verantwoordelijk is voor het halen van koffie. Het is wel belangrijk om gefocust te blijven op de oorspronkelijke reden voor het ontwikkelen van het RACI model.

Besteed niet teveel tijd aan het ontwikkelen van het RACI model. Hoewel het een belangrijk hulpmiddel is, is het niet de bedoeling dat hier vele uren schaarste tijd aan wordt besteed. Het is namelijk bedoeld om werken makkelijker te maken zonder dat het onnodig veel tijd gaat kosten bovenop de normale werkzaamheden. De geïnvesteerde tijd hoort zich te lonen in een efficiëntere manier van werken waardoor er uiteindelijk weer tijd bespaard wordt.

In plaats van het creëren van het perfecte RACI model, blijf realistisch en begrijp dat een project vaak anders verloopt dat precies gepland.

Tips voor het invullen van een RACI Matrix template

• Zorg ervoor dat het RACI model bruikbaar is. Denk daarvoor na over hoe RACI zal worden gebruikt en waarom
• Kies een model en begrijp de voorwaarden en context
• Zorg ervoor dat steeds slechts een rol als verantwoordelijk wordt gemarkeerd
• Laat stakeholders input leveren voor het kernproject en de mijlpalen/vereisten

RACI model template

Visualiseer de individuele verantwoordelijkheid binnen een (complex) project met behulp van het RACI model template.

Aanbevolen literatuur over het RACI model

Deze literatuur geeft een heldere verdieping op het RACI-model en laat zien hoe je het krachtiger inzet in moderne projecten en processen. Een compacte, praktische basis om het model direct scherper en effectiever toe te passen.

1. Blokdyk, G. (2019). RACI Matrix: A Complete Guide – 2020 Edition. Self-published: 5STARCooks. → Deze gids verdiept het RACI-model met duidelijke stappen en praktische formats, waardoor het model eenvoudiger toepasbaar wordt in uiteenlopende projecten.
2. Cabanillas, C., et al. (2017). A template-based approach for responsibility management: From RACI matrices to executable BPMN models. Journal of Systems and Software. → Maakt duidelijk hoe RACI kan doorontwikkelen naar geautomatiseerde workflows, wat de praktische toepassing ervan in moderne organisaties versterkt.
3. Lee, W., et al. (2021). Development of the RACI model for processes management in project- and process-oriented organisations. Sustainability, 13(4), 1806. → Verheldert hoe RACI breder inzetbaar wordt dan alleen projectmanagement en laat zien hoe het model procesmatig kan worden geïntegreerd.
4. Schilders, A. (2023). RASCI-methode: Bedrijfsprocessen en verantwoordelijkheden kernachtig in kaart. Utrecht, NL: Van Haren Publishing.→ Dit boek laat zien hoe RACI zich verhoudt tot varianten zoals RASCI, wat helpt om de flexibiliteit van het model beter te begrijpen en toe te passen.
5. Suhanda, R. D. P. (2025). RACI Matrix design for managing stakeholders in project – a case study. International Journal of Project Stakeholder Management. → Deze case-study toont hoe RACI effectief wordt ingezet voor stakeholder­management en verdiept de toepassing van het model in complexe projecten.

Citatie voor dit artikel:
Janse, B. (2020). RACI model. Retrieved [insert date] from Toolshero: https://www.toolshero.nl/project-management/raci-model/

Oorspronkelijke publicatiedatum: 30/06/2020 | Laatste update: 03/12/2025

Wilt u linken naar dit artikel, dat kan!
<a href=”https://www.toolshero.nl/project-management/raci-model/”>Toolshero: RACI model</a>

Artikel door:

Ben Janse

Ben Janse is een young professional en werkzaam als Content Manager bij Toolshero. Daarnaast houdt hij zich binnen zijn studie International Business aan de Hogeschool Rotterdam bezig met het analyseren en ontwikkelen van managementmodellen. Dankzij zijn theoretische en praktische kennis weet hij hoofd- en bijzaken goed te onderscheiden waardoor de essentie van elk artikel goed naar voren komt.