Hackathon organiseren: de uitleg en stappen

In elke organisatie, team of samenwerking lopen mensen vaak tegen lastige vraagstukken aan. Projecten lopen dan vast en besluitvormingen duren te lang. Vaak wordt het probleem wel besproken maar er gebeurt dan alsnog weinig. Hierdoor zoeken organisaties naar manieren om het probleem sneller op te lossen en om echt in actie te komen. Een werkvorm die hierbij gebruikt kan worden en steeds vaker ingezet wordt is de hackathon. Een hackathon brengt mensen samen om in een redelijk korte tijd te werken aan één specifieke uitdaging vaak duurt dit één of meerdere dagen. Door een hackathon in te zetten ontstaat er meer focus, tijdsdruk en een betere samenwerking.

In dit artikel ontdek je wat een hackathon is, waar het vandaan komt en hoe je het organiseert van voorbereiding tot opvolging. Je leest welke onderdelen cruciaal zijn, zoals thema, teamindeling, begeleiding, tools, planning en jurering. Ook krijg je praktische tips, de criteria en voorbeelden, zodat je precies weet wat werkt en welke valkuilen je wilt vermijden. Daarnaast is er een voorbeeldprogramma als template beschikbaar, waarmee je direct een complete planning en draaiboek kunt downloaden en aanpassen voor jouw eigen hackathon.

Wat is een hackathon?

Een hackathon is een tijdelijke bijeenkomst waarin mensen samenwerken aan één probleem of vraagstuk. Dit gebeurd altijd binnen een vaste tijd, vaak één dag en soms meerdere dagen achter elkaar. Tijdens dit tijdslot staat alles in het teken van die ene uitdaging. Tijdens een hackathon werken de deelnemers in kleine teams en focussen ze zich volledig op het vinden van de beste oplossing.

Het concrete doel van deze werkvorm is het komen tot een concreet resultaat. Dit kan bijvoorbeeld een nieuw idee zijn, een plan van aanpak voor een uitdaging of een concrete oplossing. Het doel van het organiseren is dat er voortgang geboekt wordt, het hoeft namelijk nog niet perfect te zijn. Door samen te werken en door de tijdsdruk snelle keuzes te maken wordt het vraagstuk duidelijk voor de deelnemers en wordt er ook draagvlak gecreëerd onder de deelnemers.

Hetgeen wat een dit een bijzondere werkvorm maakt is dat de deelnemers los komen van hun dagelijks werk. Er zijn geen lange en saaie vergaderingen of vaste rollen. Elke deelnemer denkt mee en levert een bijdrage.

Tijdens een hackathon is er ruimte om te experimenteren, en om fouten te maken. Deze vrijheid zorgt vaak voor nieuwe en creatieve ideeën en oplossingen die in het dagelijks werk minder snel ontstaan. De deelnemers zijn namelijk erg gefocust op het onderwerp en hoeven bijvoorbeeld niet een dag te wachten op een reactie via de mail.

Net als bij agile werken draait een hackathon dus om korte, gefocuste momenten waarin teams snel samenwerken aan concrete oplossingen.

Waar komt de hackathon vandaan?

De hackathon werd oorspronkelijk gehouden in de IT-wereld. Programmeurs kwamen namelijk samen om in een korte tijd een technisch probleem op te lossen of om bijvoorbeeld software te bouwen.

Het woord hackathon is een combinatie van hack en marathon. Hacken staat hier voor creatief bouwen en experimenteren. En een marathon staat voor het intensieve en mogelijk langdurige inspanning die de deelnemers leveren binnen een korte en vaste periode.

Niet alleen binnen de IT-wereld zagen mensen het succes van deze werkvorm, deze manier van samenwerken werd al snel ook buiten de IT-wereld gebruikt. Tegenwoordig worden hackathons gebruikt in veel verschillende contexten.

Denk hierbij aan de zorg, onderwijs, overheid, duurzaamheid en het bedrijfsleven. Het doel en de kern is altijd hetzelfde namelijk: samen werken aan één uitdaging en het werken naar een duidelijk resultaat binnen een gestelde tijd.

Hoe ziet een hackathon eruit?

Een hackathon kan op verschillende manieren worden georganiseerd, maar de opzet is vaak vergelijkbaar en de kern blijft het zelfde. De dag begint meestal met een korte uitleg van het vraagstuk of probleem waar de deelnemers mee aan de slag gaan. Daarna worden teams gevormd, vaak met mensen met verschillende achtergronden.

Vervolgens gaan de teams aan het werk. Ze bedenken ideeën, maken keuzes en werken hun oplossing stap voor stap uit. Dit gebeurt in een korte tijd, wat zorgt voor focus en tempo. Onderweg delen teams hun voortgang met elkaar en krijgen ze feedback, die ze direct kunnen verwerken. Dit wordt vaak gedaan in de vorm van een presentatie aan de andere groepen.

Aan het einde van de deze werkvorm presenteren de teams hun eindresultaten met de verwerkte feedback. Dat kan een idee zijn, een plan of een eerste prototype. Tot slot wordt besproken wat de vervolgstappen zullen zijn en hoe de beste ideeën verder kunnen worden uitgewerkt.

De duur hiervan verschilt. Sommige duren een aantal uur, en andere meerdere dagen. Wat ze gemeen hebben, is de tijdsdruk. Die helpt deelnemers om scherp te blijven en samen knopen door te hakken. De verschillende achtergronden binnen de teams zorgen daarbij vaak voor nieuwe inzichten en verrassende oplossingen.

Wat is het doel van een hackathon?

Het doel van het organiseren vgaat verder dan alleen het bedenken van nieuwe ideeën. Het gaat er vooral om dat er samen naar het vraagstuk of probleem gekeken wordt en dat de deelnemers hier ook verantwoordelijkheid voor nemen. In plaats van eindeloze vergaderingen, mailtjes en gesprekken gaan de deelnemers direct en actief aan de slag met het vraagstuk.

Deze werkvorm kan helpen om een concreet probleem snel op te lossen of om nieuwe ideeën te ontwikkelen. Verder versterkt het ook vaak de samenwerking binnen een team en vergroot het de betrokkenheid van de deelnemers. Doordat er in een korte tijd de deelnemers met veel concentratie en tijdsdruk aan een vraagstuk werkt zullen veranderingen ook sneller op gang komen.

Vaak worden tijdens hackathons meerdere doelen tegelijkertijd bereikt. Deelnemers merken tijdens deze manier van werken dat hun inbreng serieus genomen wordt en dat hun bijdragen echt iets kan opleveren. Dit zorgt voor energie, motivatie en eigenaarschap bij de deelnemers.

En dit heeft dat weer een positief effect op de vervolgstappen die gezet zullen worden na de hackathon. Het is dus ook een vorm van teamcoaching. Het legt de focus op samenwerking en helpt teams effectiever samen te werken ook buiten deze activiteit.

Hackathons binnen organisaties

Binnen organisaties worden hackathons steeds vaker ingezet om verandering op gang te brengen. Medewerkers krijgen de ruimte om mee te denken en samen te werken met collega’s die ze normaal minder of niet spreken. Door verschillende achtergronden kunnen teams vaak op innovatievere ideeën komen.

Deze werkvorm doorbreekt vaste rollen en hiërarchie binnen organisaties. Iedereen werkt namelijk samen aan hetzelfde doel. Dit zorgt voor gelijkwaardigheid en openheid. Veel deelnemers ervaren dit als verfrissend. Zoals net benoemd vergroot dit ook het gevoel van eigenaarschap. Omdat medewerkers zelf meewerken aan oplossingen, is het draagvlak vaak groter dan bij besluiten die van bovenaf worden genomen.

Hackathon organiseren: de stappen

Een hackathon organiseren betekent dat je in korte tijd van een probleem naar een testbaar idee gaat. Dat lukt alleen als je vooraf kaders zet en achteraf opvolging regelt. Dan wordt het geen leuke dag, maar een versneller van echte voortgang.

Bepaal doel en scope

Start met wat er na afloop op tafel moet liggen. Bijvoorbeeld drie ideeën die binnen 30 dagen te testen zijn, of één prototype met een duidelijke go no go. Hoe scherper het doel, hoe minder ruis tijdens de dag.

Formuleer een scherpe challenge

Gebruik een simpele How might we-vraag en voeg randvoorwaarden toe. Denk aan doelgroep, budget, tijd, beschikbare data en wat out of scope is. Een goede challenge voorkomt eindeloze discussies en stuurt teams richting bouwen.

Kies format en duur

oor ideeën en keuzes werkt 3 tot 4 uur vaak al. Voor idee plus prototype is één dag meestal ideaal. Twee dagen past vooral bij technische prototypes of data vraagstukken, maar alleen als je begeleiding en opvolging goed organiseert.

Zet rollen neer en maak eigenaarschap duidelijk

Zonder rollen wordt het rommelig. Zet minimaal deze rollen neer: owner, facilitator, mentoren, jury en support. Leg ook vast wie na afloop eigenaar wordt van vervolg. Dat bepaalt of output echt doorstroomt.

Regel de basis

Zorg dat teams meteen kunnen starten. Denk aan ruimte of online set up, stabiel internet, toegang tot tools en data, en één centrale plek waar alle output terechtkomt. Als mensen tijdens de hackathon nog accounts moeten regelen, verlies je momentum.

Werk met ritme en vaste check ins

Een hackathon draait op tempo. Gebruik korte blokken met vaste momenten waarop mentoren meekijken. Laat teams niet alleen praten, maar bouwen, testen en bijsturen.

Voor een eendaagse sessie werkt dit ritme meestal goed:

• Kick off en challenge
• Teamvorming en plan
• Bouwen en mentor check ins
• Testen en aanscherpen
• Pitches en keuze
• Next steps en ownership

Maak beoordelingscriteria voorspelbaar

Deel vooraf waarop je beoordeelt. Bijvoorbeeld impact, haalbaarheid binnen 30, 60, 90 dagen, benodigde middelen, adoptie en risico’s. Dan bouwen teams gericht en wordt de uitkomst makkelijker geaccepteerd.

Stuur op concrete output

Laat teams niet alleen presenteren. Vraag ook om iets testbaars en een volgende stap. Denk aan een simpel prototype, de grootste aannames en een kort testplan voor de komende week.

Plan de opvolging als vaste afspraak

De echte waarde zit na de sessie. Deel binnen 24 uur alle output en besluiten. Kies binnen 7 dagen welke ideeën doorgaan, wijs een owner toe en plan de eerste sprint of experiment. Laat binnen 30 dagen zien wat er gebouwd of geleerd is, ook als iets stopt. Dat houdt het geloofwaardig en zorgt dat mensen de volgende keer weer aanhaken.

Hackathon voorbeeldprogramma (download)

Een hackathon organiseren klinkt vaak simpel, maar in de praktijk gaat het mis op details. De challenge is te breed, rollen zijn niet scherp, of er is geen duidelijke opvolging. Het gevolg is een dag vol energie, maar met weinig output die je echt kunt doorpakken.

Daarom hebben we een uitgebreid voorbeeldprogramma gemaakt dat je kunt downloaden als template. Het is een kant en klare blauwdruk met tijdsblokken, doelen per onderdeel, verwachte output en tips voor de organisator. Je hoeft het alleen nog aan te passen aan jouw situatie.

Met dit template bespaar je tijd, voorkom je ruis en vergroot je de kans dat ideeën na de hackathon echt verder komen. Download het programma hieronder en gebruik het als draaiboek voor een hackathon met zichtbare resultaten.

Praktijkvoorbeeld: een interne hackathon

Een MKB organisatie merkt dat de samenwerking tussen de verschillende afdelingen steeds stroever verloopt en dat het gevoel er is dat er langs elkaar gewerkt wordt.

Medewerkers klagen vaak dat mails laat of niet beantwoord worden en dat belangrijke informatie vaak moeilijk vindbaar is. Normaal gesproken zou in een soort gelijke situatie nieuwe afspraken en manier van werken opgesteld worden door de directie. Die alle werknemers zonder eigen inbreng klakkeloos moeten overnemen.

Het management team komt bij elkaar en kiest voor een andere aanpak. In plaats van zelf een besluit te nemen organiseren zij een interne hackathon van 1 volledige werkdag. Medewerkers van verschillende afdelingen worden uitgenodigd om samen te werken aan één centrale vraag: hoe kunnen we de samenwerking en informatie uitwisseling tussen onze afdelingen verbeteren? Tijdens deze dag is de lunch volledig geregeld en zijn er tussendoor hapjes en drankjes aanwezig. Dit is gedaan om een ontspannen en open sfeer te creëren.

Tijdens de georganiseerde sessie werken gemengde teams bestaand uit personen met verschillende kwaliteiten en achtergronden. Hierdoor kunnen er innovatievere oplossingen ontstaan vergeleken met teams die allemaal de zelfde functie en of achtergrond hebben. Teams kunnen namelijk verschillende ervaringen delen die invloed hebben op het vraagstuk.

Aan het einde van de dag worden de bevindingen gepresenteerd aan de andere teams. Nu kiest het management samen met de teams welke oplossingen het beste zullen zijn. Aan het einde van de dag wordt er unaniem besloten dat bepaalde afspraken over mail reactietijden ingaan en dat er één vast kanaal komt waar belangrijke informatie in gedeeld wordt.

Wat heeft de hackathon nou opgeleverd?

Directe resultaten

Des sessie heeft meteen praktische oplossingen opgeleverd. E-mails worden sneller beantwoord, informatie is beter vindbaar en afdelingen hebben duidelijke afspraken gemaakt over samenwerking.

Indirecte resultaten

Medewerkers voelen zich meer gehoord en betrokken bij de organisatie. Omdat zij zelf hebben meegedacht over de oplossingen, nemen ze verantwoordelijkheid en zetten ze zich extra in voor een goede uitvoering. Dit vergroot motivatie, samenwerking en het gevoel van eigenaarschap op de lange termijn.

Waarom goede begeleiding belangrijk is

Deze werkvorm geeft deelnemers veel creatieve vrijheid, maar zonder structuur kunnen ideeën al snel vaag blijven of verdwalen. Daarom is goede begeleiding erg belangrijk.

De begeleiders moeten ervoor zorgen dat teams gefocust blijven, door rond te lopen en vragen te stellen om verder te denken en te helpen wanneer deelnemers vastlopen.

Ze kunnen ook ondersteunen bij het structureren van ideeën en zorgen dat de oplossingen concreet genoeg zijn om later uitgevoerd te worden. Een duidelijke opdracht en afsluitende presentaties of feedbackrondes helpen om de hackathon doelgericht en waardevol te maken. Zo komt niet alleen creativiteit naar voren, maar ook echte bruikbare resultaten.

Valkuilen en tips voor een succesvolle hackathon

Deze werkvorm zorgt er voor in meeste gevallen dat er met veel energie en creativiteit aan een opdracht gewerkt wordt. Maar er moet ook op een aantal dingen gelet worden.

Soms worden goede ideeën na de hackathon niet verder uitgewerkt en blijft het liggen. Dit is zonde en kan ook een slechte invloed hebben bij de deelnemers. Ze voelen zich dan juist niet gehoord en dit zal een negatief effect hebben op de betrokkenheid bij volgende samenwerkingen of mogelijke hackathons.

Verder moet het doel ook duidelijk zijn, anders kan het voorkomen dat de teams alsnog langs elkaar heen werken en dat de ideeën vaag blijven. Een hackathon-sessie kost tijd en energie, zonder een duidelijke structuur of goede begeleiding kan het snel chaotisch worden en verliezen de deelnemers de focus en het grote doel.

Om een hackathon goed te laten verlopen, is het belangrijk dat de opdracht helder is en iedereen weet wat er verwacht wordt. Teams met mensen uit verschillende afdelingen of achtergronden zorgen voor nieuwe ideeën en inzichten. Geef deelnemers de ruimte om dingen uit te proberen en fouten te maken. Dat helpt juist om creatief te zijn. Het is ook zeer belangrijk dat ideeën na de hackathon verder worden opgepakt. Zo blijft het niet bij een leuk moment, maar worden er echt resultaten geboekt.

Op deze manier zorgt een hackathon niet alleen voor nieuwe ideeën, maar voelen deelnemers zich ook gehoord en betrokken. Ze zien dat hun werk er echt toe doet en dat maakt het proces waardevol voor iedereen.

Waarom een hackathon zo goed werkt voor teams en organisaties

Een hackathon werkt goed omdat het mensen tijdelijk uit hun dagelijkse routines haalt. Normaal gesproken worden problemen vaak besproken in vergaderingen of via e-mails, waarbij weinig ruimte is om te experimenteren. Ook duurt het vaak lang voordat iets op deze manier van de grond komt. Tijdens een hackathon staat één vraagstuk centraal en krijgt iedereen de ruimte om actief mee te denken, ongeacht functie of afdeling.

De combinatie van tijdsdruk en samenwerken zorgt ervoor dat teams sneller keuzes maken en concreet aan de slag gaan. Doordat het maken van fouten geaccepteerd wordt en experimenteren wordt aangemoedigd voelen deelnemers zich vrijer om ideeën te delen. Dit leidt vaak tot verrassende en praktische oplossingen die in het dagelijks werk minder snel ontstaan.

Verder heeft een hackathon ook veel effect op de mensen die meedoen. Door te werken in kleine en diverse teams leren collega’s elkaar beter kennen. Dit zorgt ervoor dat de samenwerking en communicatie versterkt wordt ook na de sessie. Deelnemers ervaren dat hun ideeën serieus worden genomen en dat hun bijdrage daadwerkelijk impact heeft op de organisatie.

Omdat medewerkers zelf meewerken aan oplossingen, voelen zij zich meer verantwoordelijk voor de uitvoering ervan. Dit vergroot het gevoel van eigenaarschap en motivatie. Het resultaat is niet alleen een oplossing voor het vraagstuk maar zorgt ook voor sterkere teams en een positievere werksfeer binnen de organisatie.

Samenvattend

Een hackathon is een energieke en praktische manier om samen problemen op te lossen. Door even los te komen van het dagelijkse werk ontstaan nieuwe ideeën en wordt samenwerken makkelijker. Deelnemers voelen zich gehoord, nemen verantwoordelijkheid en merken dat hun bijdrage echt verschil maakt.

Als een hackathon goed begeleid wordt en de resultaten worden opgevolgd, levert het niet alleen concrete oplossingen op, maar groeit ook de betrokkenheid en motivatie van iedereen. Zo helpt het teams beter samen te werken en organisaties wendbaarder en creatiever te worden.

Aanbevolen literatuur over een hackathon

Hackathons geven je een duidelijke manier om ideeën snel scherp te krijgen en samen iets te bouwen dat werkt. De literatuur laat zien waarom dit zoveel oplevert: de structuur helpt je focussen, samenwerken en creatief door barrières heen breken. Zo ontdek je hoe je een hackathon inzet om sneller tot oplossingen te komen die echt verschil maken. Het geeft je houvast om complexiteit te ordenen en concrete stappen te zetten richting resultaat.

1. Astudillo, M. R., & Tello, I. (2020). Toward a hackathon success model: Empirical evidence from university hackathons. Journal of Information Systems Education, 31(2), 112–124. → Analyseert factoren die bijdragen aan succesvolle hackathons en biedt empirisch bewijs uit onderwijscontexten.
2. Briscoe, G., & Mulligan, C. (2014). Digital Innovation: The Hackathon Phenomenon. New York, NY: Springer. → Onderzoekt het ontstaan van hackathons en hun impact op digitale innovatie en collaboratieve creatie.
3. Briscoe, G., & Mulligan, C. (2014). Accelerating innovation with hackathons. Journal of Innovation Management, 2(3), 47–56. → Onderzoekt hoe hackathons innovatie kunnen bevorderen binnen organisaties en gemeenschappen.
4. Brown, T. (2009). Change by Design: How Design Thinking Creates New Alternatives for Business and Society. New York, NY: HarperBusiness. → Beschrijft de principes van design thinking die rechtstreeks toepasbaar zijn bij het ontwerpen en faciliteren van hackathons.
5. Gasco, P., & Llopis, J. (2017). Hackathons: Bridging entrepreneurial learning and innovation. International Journal of Entrepreneurship and Small Business, 33(4), 456–475. → Plaatst hackathons binnen ondernemerseducatie en innovatieleren.
6. Horton, S. (2015). Design Thinking for Strategic Innovation. New York, NY: Columbia University Press. → Geeft handvatten voor het combineren van creatief denken met strategische doelstellingen; relevant bij hackathonplanning.
7. Komssi, M., Pichlis, D., Raatikainen, M., Kindström, K., & Jarvinen, J. (2015). What are hackathons for? IEEE Software, 32(5), 60–67. → Veel geciteerd onderzoek dat onderzoekt diverse doelen achter hackathons: van sociale innovatie tot technische ontwikkeling.
8. Lodato, T. J., & DiSalvo, C. (2020). Issue-centric participation in learning community hackathons. Computer Supported Cooperative Work, 29(1), 87–113. → Richt zich op het sociaal en leeraspect van hackathons en hoe ze participatie stimuleren.
9. Niehaus, J., & Thompson, G. N. (2017). Hackathon Success Handbook. Boston, MA: Innovation Press. → Praktische gids met methoden, frameworks en voorbeelden van succesvolle hackathons in verschillende sectoren.
10. Noessel, C. (2017). A Pattern Language for Hackathons: A Guide to Long-Term Impact Through Short-Term Events. Cambridge, MA: MIT Press. → Biedt een patroonbenadering voor het ontwerpen van hackathons die maximale impact hebben op deelnemers en organisaties.
11. Nurrohmah, D., & Prabowo, A. (2022). Hackathon as a tool for digital transformation: A review. Journal of Technology and Innovation, 45(1), 23–38. → Systematische review van hackathon-toepassingen in digitale transformatiecontexten.
12. Petriglieri, G. (2020). Leading Innovation: Hackathons as Catalysts for Change. London, UK: Routledge. → Toont hoe hackathons kunnen functioneren als drivers voor cultuurverandering en innovatie in organisaties.
13. Sarvari, H. A., & Albers, A. (2023). Measuring engagement and outputs in corporate hackathons. Journal of Business Research, 150, 122–134. → Onderzoekt hoe betrokkenheid en uitkomsten van hackathons gemeten kunnen worden voor organisatorische waarde.
14. Thompson, M., & Boyle, T. (2019). Collaborative Creativity: A Practice Guide. London, UK: Bloomsbury. → Legt uit hoe samenwerking en creativiteit samenkomen, met directe toepasbaarheid in hackathon-formats en teamwerk.

Citatie voor dit artikel:
Jimmink, J. (2026). Hackathon. Retrieved [insert date] from Toolshero: https://www.toolshero.nl/creativiteit/hackathon/

Oorspronkelijke publicatiedatum: 26-01-2026 | Laatste update: 26-01-2026

Wilt u linken naar dit artikel, dat kan!
<a href=”https://www.toolshero.nl/creativiteit/hackathon/>Toolshero: Hackathon</a>

Artikel door:

Job Jimmink

Job Jimmink is Content Manager bij Toolshero. Hij richt zich op het schrijven van artikelen en het doen van onderzoek naar management- en strategietheorieën. Daarnaast studeert hij aan de Hogeschool voor Economische Studies Rotterdam (HES), waar hij zijn projectmanagement- en probleemoplossende vaardigheden verder ontwikkelt. Zijn specifieke interesse ligt bij inkoopmanagement en strategie.