COCD Box: uitleg van de methode

Je hebt een brainstormsessie achter de rug en de ideeën vliegen je om de oren. Post-its hangen overal, iedereen is enthousiast, maar dan komt de lastigste stap: kiezen. Welke ideeën zijn écht goed? En hoe voorkom je dat de meest veilige optie wint in plaats van de meest vernieuwende?

Zonder duidelijke methode ontstaat er al snel ruis. Ideeën worden beoordeeld op basis van mening in plaats van structuur. Originele voorstellen worden te ingewikkeld gevonden en verdwijnen naar de achtergrond. En juist daar gaat het vaak mis.

Om dit probleem op te lossen is de COCD Box methode ontwikkeld. Het is een slimme en toegankelijke manier om ideeën te ordenen en te beoordelen. Door te kijken naar zowel creativiteit als haalbaarheid helpt deze methode teams om betere en meer gebalanceerde keuzes te maken.

Maar wat is de COCD Box precies? Wat is de betekenis van deze methode, wat is de oorsprong en hoe werkt het in de praktijk? In dit artikel nemen we je stap voor stap mee in een heldere uitleg van de COCD Box.

Wat is de COCD Box?

De COCD Box, waarbij COCD staat voor Center for the Development of Creative Thinking, is een methode die wordt gebruikt om ideeën te ordenen en te selecteren na een creatieve sessie. De kracht van deze methode zit juist in de eenvoud: ideeën worden namelijk niet alleen beoordeeld op haalbaarheid, maar ook op originaliteit.

Het doel van de COCD Box is om balans te creëren. In veel besluitvormingsprocessen ligt de nadruk op wat direct uitvoerbaar is. Daardoor verdwijnen vernieuwende ideeën vaak naar de achtergrond. Juist hier brengt deze methode verandering in.

De beoordeling draait om twee centrale vragen:

• Hoe haalbaar is het idee?
• Hoe origineel is het idee?

Wat de COCD Box onderscheidt van bijvoorbeeld stemrondes, is dat het niet draait om populariteit. In veel teams winnen de meest veilige of bekende ideeën. De COCD BBox voorkomt dit door structuur aan te brengen in het selectieproces.

Volgens de School of Creative Thinking is de COCD Box een effectieve methode om creativiteit en besluitvorming met elkaar te verbinden. Het zorgt ervoor dat teams niet alleen kiezen voor zekerheid, maar ook ruimte laten voor innovatie.

De oorsprong van de COCD Box

De COCD Box vindt zijn oorsprong in de wereld van creatief denken en innovatie. De methode is ontwikkeld door Mark Raison, een expert op het gebied van creatieve processen en het begeleiden van teams bij het genereren én selecteren van ideeën.

De aanleiding voor het ontwikkelen van deze methode was herkenbaar. Veel organisaties waren goed in het bedenken van ideeën, maar hadden moeite om deze op een gestructureerde manier te beoordelen. Innovatieve ideeën werden vaak te snel afgewezen, simpelweg omdat ze nog niet direct haalbaar waren.

De COCD Box biedt hiervoor een oplossing. Door ideeën niet alleen te beoordelen op uitvoerbaarheid, maar ook op originaliteit, ontstaat er ruimte voor vernieuwing binnen het besluitvormingsproces.

Sinds de introductie wordt de methode veel gebruikt in brainstormsessies, innovatieprojecten en organisaties die bewuste keuzes willen maken. Daarmee is de COCD Box uitgegroeid tot een veelgebruikte methode binnen creatieve en strategische processen.

Verschil met andere selectiemethoden

De COCD Box wordt vaak gebruikt na een brainstormsessie. Op dat moment zijn er meestal al veel ideeën verzameld. Sommige ideeën voelen meteen logisch en haalbaar. Andere ideeën zijn origineler, maar ook moeilijker te beoordelen. Juist in deze fase heeft de COCD Box veel waarde.

Bij een gewone stemronde kiezen deelnemers vaak het idee dat zij het sterkst of meest aantrekkelijk vinden. Dat werkt snel, maar er zit ook een risico aan. Mensen kiezen vaak sneller voor ideeën die zij herkennen. Die ideeën zijn makkelijker uit te leggen en voelen veiliger. Daardoor kunnen vernieuwende ideeën al vroeg uit beeld verdwijnen.

De COCD Box werkt anders. De methode kijkt niet alleen naar voorkeur of populariteit. Ideeën worden beoordeeld aan de hand van twee vragen: hoe origineel is het idee en hoe haalbaar is het? Daardoor hoeft een idee niet meteen af te vallen wanneer het nog niet klaar is voor uitvoering.

Een origineel idee kan bijvoorbeeld in de gele box terechtkomen. Dat betekent dat het idee nog extra onderzoek of ontwikkeling nodig heeft. Toch kan het later veel waarde krijgen. De methode helpt dus om zulke ideeën niet te snel weg te strepen.

Daarmee verschilt de COCD Box ook van een methode zoals de Impact Effort Matrix. Die matrix kijkt vooral naar de verhouding tussen inspanning en effect. Dat is handig wanneer je acties wilt kiezen die snel resultaat opleveren. De COCD Box past beter bij creatieve sessies, omdat originaliteit een aparte plek krijgt in de beoordeling.

Ook vergeleken met een gewone prioriteitenlijst is het verschil duidelijk. Een prioriteitenlijst zet ideeën meestal op volgorde van belangrijkheid. De COCD Box doet dat niet direct. De methode laat eerst zien met welk type idee je te maken hebt.

Een blauw idee is praktisch en snel uitvoerbaar. Een rood idee is origineel én haalbaar. Een geel idee vraagt meer onderzoek of ontwikkeling. Daardoor ontstaat er een rijker gesprek over de waarde van ideeën, in plaats van alleen een snelle keuze tussen goed en minder goed.

Hoe werkt de COCD Box?

De basis van de COCD Box bestaat uit een visuele matrix met vier vakken. In deze matrix worden ideeën geplaatst op basis van twee dimensies: originaliteit en haalbaarheid.

Stap 1: Brainstormen

Het proces begint met het verzamelen van ideeën. Tijdens deze fase geldt: geen oordeel. Het doel is om zoveel mogelijk ideeën te genereren, zonder direct te selecteren.

Stap 2: De COCD Box introduceren

Teken een vierdelige matrix en leg de criteria uit. Zorg dat iedereen begrijpt wat bedoeld wordt met “haalbaar” en “origineel”. Dit voorkomt discussie achteraf.

Stap 3: Ideeën plaatsen in de COCD Box

Elk idee krijgt een plek in één van de vier vakken:

Figuur 1 – COCD Box methode (Raison, 1997.)

Blauwe box (haalbaar en logisch)

Ideeën die direct uitvoerbaar zijn en weinig risico met zich meebrengen. Ze zorgen voor snelle resultaten en zijn vaak populair. De valkuil is dat teams hier te veel op focussen, waardoor innovatie achterblijft.

Rode box (origineel en haalbaar)

Dit is het meest waardevolle vak. Hier zitten ideeën die vernieuwend zijn én uitvoerbaar. Deze ideeën zorgen voor echte vooruitgang. De uitdaging ligt in het herkennen en durven kiezen voor deze opties.

Gele box (origineel, nog niet haalbaar)

Hier vind je de meest creatieve ideeën. Ze zijn nog niet direct uitvoerbaar, maar kunnen op termijn grote impact hebben. De valkuil is dat deze ideeën te snel worden afgewezen.

Witte box (niet origineel en niet haalbaar)

Ideeën die weinig toevoegen. Dit vak helpt om duidelijk te maken wat niet werkt en zorgt voor focus.

Stap 4: Bespreek de uitkomst

Door de visuele indeling ontstaat direct overzicht. Teams zien in één oogopslag waar de kansen liggen. Hierdoor wordt het makkelijker om prioriteiten te stellen en keuzes te maken.

COCD Box template: zelf aan de slag

De COCD Box is niet alleen een denkkader, maar ook een praktische methode die je eenvoudig zelf kunt toepassen. Door een template te gebruiken, maak je het proces visueel en gestructureerd, waardoor teams sneller tot betere keuzes komen.

Een COCD Box template bestaat uit een eenvoudige vierdelige matrix. Op de horizontale as plaats je de mate van haalbaarheid en op de verticale as de mate van originaliteit. Vervolgens verdeel je het vlak in vier vakken, waarin je ideeën kunt positioneren.

Om zelf met een COCD Box te werken, volg je deze stappen:

• Teken een vierdelige matrix op een whiteboard, flip-over of digitaal document
• Definieer samen wat “haalbaar” en “origineel” betekent binnen jullie context
• Verzamel ideeën uit een brainstormsessie
• Plaats elk idee in het juiste vak op basis van discussie en afstemming
• Gebruik de indeling als basis voor prioritering en vervolgstappen

Het voordeel van werken met een template is dat het proces voor iedereen inzichtelijk wordt. Teams zien letterlijk waar ideeën staan en waarom. Dit vergroot niet alleen de kwaliteit van de keuzes, maar ook het draagvlak binnen de groep.

De voor- en nadelen van de COCD Box

De COCD Box methode wordt vaak geprezen om zijn eenvoud en effectiviteit. Eén van de grootste voordelen is het overzicht dat de methode biedt. Door ideeën visueel te ordenen, wordt direct duidelijk waar kansen liggen.

Daarnaast combineert de methode creativiteit en haalbaarheid. In veel organisaties ligt de nadruk op uitvoerbaarheid. De COCD Box doorbreekt dit door ook ruimte te geven aan innovatieve ideeën. Hierdoor ontstaat een betere balans tussen korte en lange termijn.

Een ander voordeel is het gezamenlijke proces. Doordat teams samen ideeën plaatsen en bespreken, ontstaat er meer draagvlak en betrokkenheid bij de uiteindelijke keuzes.

Tegelijkertijd kent de methode ook nadelen:

• De beoordeling blijft deels subjectief
• Teams kunnen te snel conclusies trekken
• Creatieve ideeën krijgen soms nog steeds te weinig ruimte

Juist daarom is het belangrijk om de methode bewust en zorgvuldig toe te passen.

COCD Box voorbeeld in de praktijk

Om de COCD Box echt goed te begrijpen, helpt een concreet voorbeeld.

Stel: een marketingteam wil nieuwe ideeën ontwikkelen om meer klanten te bereiken. Tijdens een brainstorm ontstaan onder andere de volgende ideeën:

• Een wekelijkse nieuwsbrief
• Een interactieve app
• Een viral social media campagne
• Een nieuw loyaliteitsprogramma

Deze ideeën worden vervolgens in de COCD Box geplaatst:

• De nieuwsbrief komt in de blauwe box: haalbaar en logisch
• De social media campagne komt in de rode box: creatief en uitvoerbaar
• De app komt in de gele box: vernieuwend, maar nog niet haalbaar
• Het loyaliteitsprogramma komt in de witte box: weinig onderscheidend

Door deze indeling ontstaat direct overzicht. Het team kiest ervoor om de social media campagne te starten, de nieuwsbrief als ondersteuning te gebruiken en de app als toekomstidee te bewaren.

Dit voorbeeld laat zien hoe de COCD Box helpt om ideeën niet alleen te ordenen, maar ook om gerichte keuzes te maken.

Wanneer gebruik je de COCD Box?

De COCD Box is vooral effectief in situaties waarin veel ideeën samenkomen en keuzes gemaakt moeten worden. Denk aan brainstormsessies, innovatietrajecten of strategische projecten.

De methode is met name geschikt wanneer:

• er veel verschillende ideeën zijn
• er behoefte is aan structuur
• teams gezamenlijk keuzes moeten maken
• innovatie en haalbaarheid beide belangrijk zijn

De COCD Box is minder geschikt wanneer er al één duidelijke richting is of wanneer ideeën nog onvoldoende zijn uitgewerkt.

Door de methode op het juiste moment in te zetten, haal je het maximale uit creatieve sessies.

Veelgemaakte fouten bij de COCD Box

Hoewel de COCD Box structuur biedt, gaat het in de praktijk nog regelmatig mis. Een veelvoorkomende fout is dat ideeën te snel worden beoordeeld. Hierdoor krijgen creatieve ideeën niet de kans om verder ontwikkeld te worden.

Andere valkuilen zijn:

• Onduidelijke criteria voor haalbaarheid en originaliteit
• Te veel focus op de blauwe box
• Dominante teamleden die het proces beïnvloeden
• Het onderschatten van ideeën in de gele box

Juist die gele box bevat vaak ideeën met de meeste potentie. Door deze serieus te nemen, vergroot je de kans op echte innovatie.

Aanbevolen boeken en publicaties over de COCD Box

De COCD Box helpt om ideeën na een brainstormsessie overzichtelijk te beoordelen. De methode kijkt vooral naar twee vragen: hoe origineel is het idee en hoe haalbaar is het om het uit te voeren? Daardoor ontstaat meer structuur in een grote hoeveelheid ideeën. De onderstaande boeken en publicaties geven extra verdieping bij idee-evaluatie, creatief denken, brainstormen, innovatie, convergent denken en het selecteren van kansrijke oplossingen.

1. Amabile, T. M. (1988). A model of creativity and innovation in organizations. Research in Organizational Behavior, 10, 123-167. → Amabile laat zien dat creativiteit in organisaties niet alleen afhangt van individuele ideeën, maar ook van motivatie, omgeving en ondersteuning. Dat sluit goed aan bij de COCD Box, omdat een idee pas waarde krijgt wanneer het serieus wordt bekeken, verder wordt ontwikkeld en past binnen de context waarin het moet worden uitgevoerd.
2. Basadur, M., Graen, G. B., & Green, S. G. (1982). Training in creative problem solving: Effects on ideation and problem finding and solving in an industrial research organization. Organizational Behavior and Human Performance, 30(1), 41-70. → Dit artikel laat zien hoe training in creatief probleemoplossen invloed kan hebben op ideeontwikkeling en probleemaanpak. Voor de COCD Box is dat relevant, omdat goede ideeselectie begint bij een sterke verzameling ideeën. Zonder voldoende variatie valt er weinig te kiezen.
3. de Bono, E. (1992). Serious creativity: Using the power of lateral thinking to create new ideas. London, England: HarperCollins. → De Bono helpt om creatief denken bewuster te organiseren. Zijn werk sluit goed aan bij de COCD Box, omdat vernieuwende ideeën vaak eerst vreemd, spannend of onhaalbaar lijken. Juist daarom is het belangrijk om originaliteit niet te snel weg te filteren, maar ideeën eerst zorgvuldig te bekijken.
4. Diehl, M., & Stroebe, W. (1987). Productivity loss in brainstorming groups: Toward the solution of a riddle. Journal of Personality and Social Psychology, 53(3), 497-509. → Dit artikel laat zien waarom brainstormgroepen soms minder ideeën opleveren dan verwacht. Deelnemers wachten op elkaar, passen zich aan of houden ideeën voor zich. Dat is belangrijk bij de COCD Box, omdat de kwaliteit van de selectie sterk afhangt van de kwaliteit en diversiteit van de ideeën die vooraf zijn verzameld.
5. Guilford, J. P. (1950). Creativity. American Psychologist, 5(9), 444-454. → Guilford is een belangrijke auteur in het onderzoek naar creativiteit. Zijn werk maakte duidelijk dat creatief denken serieus onderzocht kan worden. Voor de COCD Box is dit relevant, omdat de methode helpt om creativiteit niet alleen als losse inspiratie te zien, maar als iets dat gestructureerd kan worden beoordeeld en verder ontwikkeld.
6. Isaksen, S. G., & Treffinger, D. J. (2004). Celebrating 50 years of reflective practice: Versions of creative problem solving. The Journal of Creative Behavior, 38(2), 75-101. → Dit artikel geeft achtergrond bij Creative Problem Solving. De bron is nuttig omdat de COCD Box vooral wordt gebruikt in de fase waarin veel ideeën zijn verzameld en er weer focus nodig is. Divergeren en convergeren horen bij elkaar: eerst breed denken, daarna bewust kiezen.
7. Kelley, T., & Littman, J. (2001). The art of innovation: Lessons in creativity from IDEO, America’s leading design firm. New York, NY: Currency Doubleday. → Dit boek laat zien hoe innovatie in teams kan worden georganiseerd. De link met de COCD Box zit vooral in het werken met veel ideeën, prototyping en het serieus nemen van onverwachte oplossingen. Ideeën moeten niet alleen bedacht worden, maar ook worden getest, gekozen en verder gebracht.
8. Osborn, A. F. (1953). Applied imagination: Principles and procedures of creative problem-solving. New York, NY: Charles Scribner’s Sons. → Osborn is een belangrijke grondlegger van brainstormen en creatief probleemoplossen. Zijn werk is relevant voor de COCD Box, omdat de methode vaak volgt op een brainstorm. Eerst worden ideeën vrij verzameld, daarna helpt de COCD Box om ze te ordenen op haalbaarheid en originaliteit.
9. Paulus, P. B., & Yang, H. C. (2000). Idea generation in groups: A basis for creativity in organizations. Organizational Behavior and Human Decision Processes, 82(1), 76-87. → Dit artikel laat zien hoe groepen effectiever ideeën kunnen ontwikkelen. Dat past goed bij de COCD Box, omdat ideeselectie vaak in groepsverband gebeurt. Wanneer deelnemers elkaars ideeën zien, bespreken en combineren, kunnen kansrijke ideeën sterker worden.
10. Rietzschel, E. F., Nijstad, B. A., & Stroebe, W. (2006). Productivity is not enough: A comparison of interactive and nominal brainstorming groups on idea generation and selection. Journal of Experimental Social Psychology, 42(2), 244-251. → Deze publicatie is sterk voor het onderdeel ideeselectie. De auteurs laten zien dat veel ideeën hebben niet genoeg is. Groepen moeten ook goed kunnen kiezen. Dat sluit direct aan bij de COCD Box, omdat de methode helpt om niet alleen de veilige ideeën te kiezen, maar ook originele ideeën een eerlijke kans te geven.
11. Runco, M. A. (2014). Creativity: Theories and themes: Research, development, and practice (2nd ed.). San Diego, CA: Academic Press. → Runco geeft een brede wetenschappelijke basis voor creativiteit. Het boek helpt om de COCD Box te plaatsen binnen een groter creativiteitsveld. Originaliteit, bruikbaarheid en context spelen daarbij steeds een rol. Dat zijn precies de elementen die terugkomen bij het beoordelen van ideeën.
12. School of Creative Thinking. (n.d.). COCD-box. School of Creative Thinking. → Deze bron sluit direct aan op de methode zelf. De COCD Box wordt beschreven als selectiemethode om een grote hoeveelheid ideeën terug te brengen naar een overzichtelijk aantal. De methode helpt om structuur aan te brengen in ideeën en om ook originele, vernieuwende ideeën serieus mee te nemen in de verdere ontwikkeling.

Citatie voor dit artikel:
Weijers, L. (2026). COCD box methode (Raison). Retrieved [insert date] from Toolshero.nl: https://www.toolshero.nl/creativiteit/cocd-box/

Oorspronkelijke publicatiedatum: 31-05-2026 | Laatste update: 02-06-2026

Wilt u linken naar dit artikel, dat kan!
<a href=”https://www.toolshero.nl/creativiteit/cocd-box/”> Toolshero.nl: COCD box methode (Raison)</a>

Geschreven door:

Lars Weijers

Lars Weijers is een ervaren tekstschrijver met een ruime marketing communicatie achtergrond. Zijn specialismes liggen bij creatief en actief schrijven, in combinatie met een goede vindbaarheid in de zoekmachine. Daarnaast werkt Lars als event- en accountmanager met commerciële focus.