Brainwriting methode en techniek: de uitleg en stappen

Brainwriting methode: in dit artikel wordt het concept van de Brainwriting methode praktisch uitgelegd. Na het lezen begrijp je de basis van deze creativiteit en brainstorming tool. Veel leesplezier!

Wat is de brainwriting methode?

Zoals veel brainstormtechnieken is ook brainwriting een manier om creativiteit aan te wakkeren. Het is een techniek die goed werkt bij grote groepen, maar ook bij groepen die niet persé bij elkaar hoeven te komen.

De kracht ligt in het feit dat deelnemers een probleemstelling krijgen uitgereikt of toegestuurd, waardoor zij op een willekeurige locatie en tijdstip hierover na kunnen denken.

Zo krijgt elke deelnemer de kans om z’n eigen ideeën en/of opmerkingen op te schrijven en dit eventueel door te sturen naar andere deelnemers, zodat zij in staat zijn om aanvullingen toe te voegen of de ingebrachte ideeën te voorzien van opbouwend commentaar. Dit doorgeven kan verschillende keren plaatsvinden. Het enige wat nodig is, zijn vellen papier en pennen.

De brainwriting methode is een snelle en eenvoudige methode en het aantal deelnemers kan variëren van 5 tot 300.

6-3-5 methode

De brainwriting methode wordt ook wel 6-3-5 methode genoemd, waarmee veel ideeën in korte tijd gegenereerd worden. De brainwriting methode gaat uit van 6 deelnemers, die elk 3 ideeën opschrijven op een groot stuk papier.

Dit papier geven zij aan de andere deelnemer, die vervolgens ook weer 3 ideeën op het papier schrijft. Dit wordt 5 keer gedaan. Hierdoor ontstaan op elk vel papier 18 ideeën.

6 x 18 maakt samen 108 ideeën die in minder dan een uur verzameld worden. Deze methode kan ook in een andere setting, bijvoorbeeld 4-3-2, worden uitgevoerd.

Opschrijven

Bij brainwriting gaat het erom dat de deelnemers zoveel mogelijk ideeën op te schrijven. Omdat dit niet altijd even gemakkelijk is, zijn er een aantal handigheidjes. Eén daarvan is het schrijven in blokletters, zodat iedereen goed kan lezen wat er staat. Ook korte formulering (liefst in 1 zin) verdient de voorkeur.

Het gebruik van losse woorden is af te raden, omdat die in een andere context een andere betekenis krijgen. Bovendien moeten omschrijvingen concreet zijn en niet in algemeenheden worden opgeschreven als ‘beter’, ‘meer’ of ‘groter’. Ook is het van belang om op een positieve manier te formuleren en woorden als ‘niet’ en ‘geen’ te vermijden.

Als laatste geldt de kracht van stilte. Alleen in een stille omgeving kunnen alle deelnemers zich goed concentreren en tot goede ideeën komen.

Werkwijze van de brainwriting methode

Voor brainwriting is het aan te bevelen om tot een concrete werkwijze te kiezen. Allereerst is er een facilitator nodig; degene die als voorzitter van de zitting gezien kan worden.

Hij of zij voorziet alle vellen papier van de probleemstelling, geeft alle kandidaten een pen en een korte instructie en houdt de tijd goed in de gaten. Het vel papier van A4 formaat kan overigens verdeeld in een aantal vakjes, waarin ieder z’n ideeën kan opschrijven. Het prettigst werkt wat dikker papier, zodat het niet voortijdig scheurt.

Vervolgens kan er stapsgewijs gewerkt worden:

1. De tijd gaat in en elke deelnemer krijgt 5 minuten de tijd om 1 tot 3 ideeën te schrijven.
2. Na deze 5 minuten worden alle formulieren doorgeschoven naar degene die ernaast zit.
3. De tweede ronde treedt in werking en iedereen krijgt weer 5 minuten om 1 tot 3 ideeën in het vakje onder de ideeën van zijn voorganger te zetten. Iedereen mag de voorgaande ideeën ter inspiratie gebruiken.
4. Na 5 minuten volgt een derde ronde. Zo gaat het door, totdat iedereen aan bod is gekomen. Er kan ook voor worden gekozen om het vel papier door een maximum aantal personen te laten invullen.
5. In de laatste ronde kiest iedereen uit het volgeschreven blad de meest inspirerende ideeën. Daar omheen wordt een cirkel gezet.
6. Alle omcirkelde ideeën worden met de groep gedeeld. Er kan toelichting op ideeën worden gegeven door de deelnemers en ideeën die te weinig support krijgen worden weggestreept.
7. De facilitator verzamelt vervolgens alle vellen papier met omcirkelde ideeën.
8. De facilitator typt alle omcirkelde ideeën over en zendt ze naar alle deelnemers toe, zodat er een totaaloverzicht is van de beste ideeën.

De brainwriting methode en clusteren

Het is verstandig om na de laatste stap een bijeenkomst te beleggen, waarin alle geclusterde ideeën worden besproken. Brainwriting gaat dan van kwantitatieve methode over naar een kwalitatieve methode; de beste ideeën worden uitgekozen.

Op basis hiervan gaan de deelnemers een stappenplan met elkaar opstellen om de eerder opgestelde probleemstelling proberen op te lossen. Doordat iedereen een bijdrage heeft geleverd aan de oplossing van het probleem, is er een groot draagvlak bij de deelnemers. Om dit goed te visualiseren kan men een Lotus diagram of Mind mapping opzet gebruiken.

Tip: Brainwriting is een sterke aanvulling op brainstormen, vooral wanneer je snel veel input wilt zonder dat de luidste stemmen de richting bepalen. In een hackathon kun je brainwriting gebruiken om teams binnen korte tijd naar een scherpe probleemdefinitie en eerste oplossing te brengen. Het hackathon artikel laat zien hoe je dit moment in de dagstructuur verwerkt. Lees het artikel Hackathon

De voordelen van de brainwriting methode

Brainwriting kent een aantal voordelen. Allereerst komen er in de sessie niet alleen de extraverte deelnemers aan bod, maar biedt het ook kans voor meer introverte deelnemers.

Door in stilte te werken, is er niemand dominant en krijgt iedereen evenveel tijd om over de probleemstelling na te denken. Het is de taak van de voorzitter om de stilte te bewaken en deelnemers er direct op aan te spreken wanneer zij praten of fluisteren.

Het prettige aan de brainwriting methode is de synergie die het oproept; door de ideeën van de voorganger bovenaan het papier te lezen, wordt elke deelnemer gestimuleerd om ook tot creatieve ideeën te komen.

Elk idee is daarmee een bron voor een nieuwe idee of het idee wordt uitgebreid. Het is ook een prettige bijkomstigheid dat er gemakkelijk op afstand gewerkt kan worden, door de formulieren per e-mail rond te sturen.

Wel moet de facilitator hierin een strakke hand hebben en alles goed stroomlijnen, zodat de deskundigheid en creativiteit van alle deelnemers benut wordt.

Aanbevolen boeken en artikelen over Brainwriting

Brainwriting helpt groepen om snel veel ideeën te verzamelen, zonder dat één persoon het gesprek domineert. De methode werkt goed wanneer deelnemers eerst rustig willen nadenken, ideeën willen opschrijven en daarna willen voortbouwen op elkaars input. De onderstaande boeken en artikelen geven extra verdieping bij groepscreativiteit, brainwriting, brainstorming, creatieve probleemoplossing en het begeleiden van ideeën in teams.

1. Brown, T. (2009). Change by design: How design thinking creates new alternatives for business and society. New York, NY: Harper Business. → Dit boek plaatst creatieve technieken zoals Brainwriting binnen een bredere ontwerpaanpak. Brown laat zien waarom het belangrijk is om eerst veel mogelijkheden te verkennen voordat er keuzes worden gemaakt. Dat sluit goed aan bij Brainwriting, omdat de methode ruimte geeft aan meerdere ideeën, perspectieven en invalshoeken.
2. de Bono, E. (1992). Serious creativity: Using the power of lateral thinking to create new ideas. London, England: HarperCollins. → De Bono laat zien hoe mensen bewust buiten vaste denkpatronen kunnen stappen. Dat is relevant voor Brainwriting, omdat deelnemers niet direct hoeven te reageren op elkaar. Ze krijgen eerst ruimte om eigen ideeën op papier te zetten. Daardoor ontstaan vaak andere oplossingen dan in een gewone discussie.
3. Diehl, M., & Stroebe, W. (1987). Productivity loss in brainstorming groups: Toward the solution of a riddle. Journal of Personality and Social Psychology, 53(3), 497-509. → Dit artikel is belangrijk voor het verschil tussen Brainstorming en Brainwriting. De auteurs laten zien waarom groepen soms minder ideeën produceren dan verwacht. Mensen wachten op hun beurt, passen zich aan de groep aan of houden ideeën voor zich. Brainwriting kan dit verminderen, omdat deelnemers tegelijk en schriftelijk werken.
4. Dugosh, K. L., Paulus, P. B., Roland, E. J., & Yang, H. C. (2000). Cognitive stimulation in brainstorming. Journal of Personality and Social Psychology, 79(5), 722-735. → Dit artikel laat zien hoe ideeën van anderen nieuwe ideeën kunnen oproepen. Dat principe is belangrijk bij Brainwriting. Wanneer deelnemers elkaars notities lezen, kunnen ze daarop voortbouwen. Zo ontstaat niet alleen een losse lijst met ideeën, maar ook een keten van aanvullingen en verbeteringen.
5. Gallupe, R. B., Bastianutti, L. M., & Cooper, W. H. (1991). Unblocking brainstorms. Journal of Applied Psychology, 76(1), 137-142. → Deze studie gaat over blokkades in brainstormsessies. In gewone groepsgesprekken kunnen deelnemers worden geremd door wachttijd, groepsdruk of dominante sprekers. De bron past goed bij Brainwriting, omdat schriftelijke en parallelle ideeontwikkeling juist helpt om die blokkades kleiner te maken.
6. Higgins, J. M. (1994). 101 creative problem solving techniques: The handbook of new ideas for business. Winter Park, FL: New Management Publishing Company. → Een praktische bron met veel creatieve probleemoplossingstechnieken. Het boek is bruikbaar voor lezers die Brainwriting willen combineren met andere werkvormen. Denk aan eerst ideeën verzamelen, daarna clusteren, selecteren en verder uitwerken tot concrete oplossingen.
7. Litcanu, M., Prostean, O., Oros, C., & Mnerie, A. V. (2015). Brain-writing vs. brainstorming case study for power engineering education. Procedia: Social and Behavioral Sciences, 191, 387-390. → Dit artikel vergelijkt Brainwriting met Brainstorming in een onderwijscontext. De bron is nuttig omdat deze laat zien dat Brainwriting vooral helpt wanneer deelnemers niet allemaal even makkelijk hardop meedoen. Schrijven maakt deelname laagdrempeliger en zorgt voor meer gelijkheid in de sessie.
8. Paulus, P. B., & Nijstad, B. A. (Eds.). (2003). Group creativity: Innovation through collaboration. New York, NY: Oxford University Press. → Een sterke academische basisbron over creativiteit in groepen. Het boek laat zien hoe samenwerking ideeën kan versterken, maar ook kan remmen. Dat maakt het waardevol voor Brainwriting, omdat de methode probeert het beste van beide kanten te combineren: individueel nadenken én voortbouwen op ideeën van anderen.
9. Paulus, P. B., & Yang, H. C. (2000). Idea generation in groups: A basis for creativity in organizations. Organizational Behavior and Human Decision Processes, 82(1), 76-87. → Dit artikel laat zien hoe groepen effectiever ideeën kunnen genereren. Het sluit goed aan bij Brainwriting, omdat de methode deelnemers eerst zelfstandig laat bijdragen en daarna verbinding legt tussen ideeën. Daardoor ontstaat meer variatie en worden stille deelnemers minder snel overgeslagen.
10. Rohrbach, B. (1969). Kreativ nach Regeln: Methode 635, eine neue Technik zum Lösen von Problemen. Absatzwirtschaft, 12, 73-75. → Rohrbach wordt vaak genoemd als bedenker van de 6-3-5 methode. Deze bron is daarom belangrijk voor de oorsprong van Brainwriting. De structuur is eenvoudig: zes deelnemers schrijven drie ideeën op in vijf minuten en geven hun formulier daarna door. Juist die vaste vorm maakt de methode snel en overzichtelijk.
11. VanGundy, A. B. (1984). Brain writing for new product ideas: An alternative to brainstorming. Journal of Consumer Marketing, 1(2), 67-74. → Dit artikel richt zich op Brainwriting als alternatief voor Brainstorming bij nieuwe productideeën. Het laat zien waarom schriftelijke ideeontwikkeling nuttig kan zijn wanneer een groep snel veel opties wil verzamelen. Voor organisaties is dat praktisch, omdat de methode weinig middelen vraagt en toch veel input kan opleveren.
12. VanGundy, A. B. (2005). 101 activities for teaching creativity and problem solving. San Francisco, CA: Pfeiffer. → Dit boek is vooral handig voor trainers, facilitators en teamleiders. VanGundy biedt veel werkvormen om creativiteit en probleemoplossing te oefenen. Brainwriting past goed in die aanpak, omdat de methode eenvoudig uit te leggen is en snel inzetbaar blijft in workshops, trainingen en teamsessies.

Citatie voor dit artikel:
Mulder, P. (2018). Brainwriting methode. Retrieved [insert date] from Toolshero: https://www.toolshero.nl/creativiteit/brainwriting/

Oorspronkelijke publicatiedatum: 05-03-2018 | Laatste update: 08-05-2026

Wilt u linken naar dit artikel, dat kan!
<a href=”https://www.toolshero.nl/creativiteit/brainwriting/”>Toolshero: Brainwriting methode</a>

Geschreven door:

Patty Mulder

Patty Mulder is een management expert op het gebied van competentie ontwikkeling, time management, persoonlijke effectiviteit en zakelijke communicatie. Naast content schrijven, is ze een business coach en verzorgt ze bedrijfstrainingen.