Maakt een smartwatch je echt productiever, of voelt het alleen zo
Steeds meer ondernemers, zzp’ers en managers lopen rond met een smartwatch om hun pols. De gedachte erachter is consequent: agenda aan je pols, notificaties gefilterd, contactloos betalen onderweg, gezondheid in de gaten. Maar er is een vraag die zelden wordt gesteld en die wel het stellen waard is. Maakt zo’n horloge je werkelijk productiever, of voelt het alleen zo?
De aantrekkelijke logica
Op papier klopt het verhaal naadloos. Elke handeling die je nu met je telefoon doet en straks met je horloge, kost minder tijd. Je tas hoeft niet open, je gesprek hoeft niet onderbroken, je oog hoeft niet zes seconden op een telefoonscherm. In de loop van een werkdag tellen die microhandelingen op tot iets wat aanvoelt als winst.
Er is ook iets dat ouder is en herkenbaarder. Wie weleens een werkdag heeft gehad waarin hij voortdurend zijn telefoon pakte voor iets onnozels, kent het gevoel van versplinterde aandacht. De belofte van de smartwatch is dat hij precies dat oplost. Eén blik op je pols vervangt het pakken van je toestel, en omdat je in die blik direct ziet of iets de moeite waard is, val je niet meer per ongeluk in de slokop van je apps.
Waar het verhaal begint te schuiven
Tot zover de logica. Maar productiviteit is niet hetzelfde als het gevoel productief te zijn, en daar zit een onderscheid dat zelden gemaakt wordt. Onderzoek naar wearables op de werkvloer richt zich vooral op stress, slaap en gezondheid, niet op meetbare output. Studies die smartwatches direct koppelen aan hogere productie of betere resultaten zijn schaars, en de meeste claims op dat vlak komen van de fabrikanten zelf.
Dat is geen verwijt, het is wetenschap. Productiviteit is moeilijk te meten op individueel niveau, zeker bij kenniswerkers. Wat wel meetbaar is, zijn afgeleide effecten: hoeveel keer je per dag je telefoon pakt, hoe vaak je notificaties krijgt, hoe je hartslag reageert op je werkdag. Die getallen zien er goed uit. Of ze leiden tot beter werk, is een andere vraag.
Wat het horloge waarschijnlijk wel doet
Bescheidener geformuleerd komt er een eerlijker beeld naar voren. Een smartwatch lijkt het beste te werken voor wie zijn aandacht-economie al onder controle heeft en het horloge inzet om die controle te bekrachtigen. Wie zijn telefoon de hele dag niet kan loslaten, schaft met een wearable vooral een tweede plek aan waar dezelfde ruis aankomt. Wie zijn notificaties al strak heeft staan, krijgt een instrument dat die discipline ondersteunt.
Dat sluit aan op een breder inzicht uit aandachtsonderzoek. Tools veranderen zelden gedrag, ze versterken het gedrag dat er al is. Een goed agendabeheer wordt beter met een smartwatch, slecht agendabeheer wordt niet ineens goed omdat er een schermpje aan je pols zit.
Een praktische overweging die buiten dit debat valt
Onafhankelijk van de productiviteitsvraag is er een aspect dat in de praktijk vaak vergeten wordt. Wie een smartwatch dagelijks draagt en hem ook echt gebruikt voor afspraken, notificaties en betalingen, behandelt hem als werkuitrusting. En werkuitrusting onderhoud je. Dat geldt voor het horloge zelf, maar zeker ook voor het bandje. Een uitgerekt sportbandje van vier jaar geleden past niet meer bij een klantbezoek, en een metalen bandje is niet wat je wilt op een dag waarop je veel beweegt.
Voor wie de Apple-versie draagt, valt er uit verschillende Apple Watch-bandjes te kiezen die bij verschillende werkdagen passen. Dat is geen modeoverweging, het is dezelfde overweging die je maakt bij de keuze tussen sneakers en nette schoenen.
Waar dit op uitkomt
Een smartwatch is geen lifestylegadget meer, en hij is ook geen wondermiddel. Voor wie ervan kan profiteren werkt hij goed, mits hij hem onderhoudt en zijn instellingen niet uit handen geeft. Voor wie zijn werkdag al onder controle heeft, is hij een verfijning. Voor wie zijn werkdag niet onder controle heeft, is hij dat niet.
De interessante vraag is dus niet of een smartwatch je productiever maakt. De interessante vraag is wat hij over jouw werkdag laat zien dat je nog niet wist.
Vincent van Vliet
Vincent van Vliet is oprichter van Toolshero en verantwoordelijk voor de content en release management. Samen met het team bepaalt hij de strategie en beheert de content planning, marktintroducties, klantervaring en beleidsontwikkeling onderdelen van het bedrijf.
